กสม.หารือผลกระทบย้ายผู้ค้าหาดเชียงราย ซ้ำเติมวิกฤตสารพิษ

วันนี้ (22 ต.ค.69) ที่ อบต.รอบเวียง อ.เมือง จ.เชียงราย คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (กสม.) รับเรื่องร้องเรียนจากผู้ประกอบการร้านค้าหาดเชียงราย หลังได้รับความเดือดร้อนจากปัญหาสารพิษในแม่น้ำกกและการยกเลิกสัญญาเช่า ส่งผลกระทบต่อสิทธิในการประกอบอาชีพ ขณะที่ผู้ประกอบการบางส่วนขาดรายได้และต้องหันไปประกอบอาชีพอื่นเพื่อความอยู่รอด

กสม.หารือผลกระทบย้ายผู้ค้าหาดเชียงราย ซ้ำเติมวิกฤตสารพิษ

นางเมษา วงศ์ไทย ผู้ประกอบการร้านค้าหาดเชียงราย กล่าวว่า ตนเองค้าขายอยู่บริเวณหาดเชียงรายมานาน 30 ปี แต่ในช่วง 2–3 ปีที่ผ่านมา ไม่สามารถค้าขายได้ตามปกติ จากปัญหาน้ำท่วมใหญ่และสารพิษในแม่น้ำกก

อาชีพของป้าจับแต่ตะหลิว กระทะอย่างเดียว ทุกวันนี้ต้องขับซาเล้งออกไปเก็บขยะ หาของเก่าขาย ชีวิตเหมือนพลิกจากที่เคยค้าขายมาตลอด แต่ตอนนี้ต้องมาเก็บขยะขาย

นางเมษา กล่าวอีกว่า ในช่วงที่ค้าขายดี ไม่เคยคิดว่าจะต้องไปประกอบอาชีพอื่น แต่เมื่อเกิดเหตุการณ์ดังกล่าวก็ไม่สามารถตั้งตัวได้ทัน โดยเฉพาะในช่วงที่สถานการณ์สารพิษรุนแรง เมื่อได้รับหนังสือแจ้งยกเลิกสัญญาเช่า ผู้ค้าหลายคนถึงกับกอดคอกันร้องไห้ เพราะไม่รู้ว่าจะดำเนินชีวิตต่อไปอย่างไร เนื่องจากไม่มีที่ไป

อบต. บอกว่ายกเลิกสัญญาเดือนสิงหาคม ไม่ต้องจ่ายค่าเช่า และค้าขายไม่ได้ จึงยกเลิกสัญญาตั้งแต่ตอนนั้น เมื่อยกเลิกสัญญาแล้ว อยู่มาได้เดือนเศษก็ถูกตัดน้ำตัดไฟ จำเป็นต้องออกมาหาที่อยู่ใหม่

ด้านนางฉวีวรรณ ศรีโชค ผู้ประกอบการร้านค้าหาดเชียงราย กล่าวว่า ผู้ประกอบการไม่ได้คัดค้านโครงการพัฒนาพื้นที่ เพียงแต่อยากมีส่วนร่วมในโครงการ และต้องการทราบแนวทางช่วยเหลือที่ชัดเจน โดยเฉพาะในช่วงที่ต้องขนย้ายสิ่งของและไม่มีรายได้จากการค้าขาย

นายวันชนะ ท้าวแก่นจันทร์ นายกองค์การบริหารส่วนตำบลรอบเวียง อ.เมือง จ.เชียงราย กล่าวว่า พื้นที่หาดเชียงรายเป็นแหล่งรายได้ของ อบต. จากการจัดเก็บค่าเช่า แต่จำเป็นต้องดำเนินการตามโครงการพัฒนาพื้นที่ ซึ่งเกิดขึ้นก่อนที่ตนจะเข้ารับตำแหน่งนายก อบต. โดยในขณะนั้นดำรงตำแหน่งรองนายก อบต. และมีการประชาคมเกี่ยวกับโครงการมาแล้วเมื่อ 2–3 ปีก่อน ซึ่งผู้เกี่ยวข้องรับทราบว่าจะมีการพัฒนาพื้นที่

ก่อนหน้านี้ ผู้ประกอบการทั้ง 30 ร้านสามารถค้าขายและอยู่ร่วมกันได้ แต่เมื่อเกิดสถานการณ์โควิด-19 น้ำท่วมในปี 2567 และปัญหาสารพิษในแม่น้ำกก ส่งผลให้การค้าขายได้รับผลกระทบ ผู้ประกอบการจึงทยอยยกเลิกสัญญาเช่า จากเดิม 30 ร้าน เหลือ 16 ร้าน

ต่อมา อบต. ประกาศยกเลิกและไม่ต่อสัญญาเช่าในเดือนกรกฎาคม 2569 พร้อมแจ้งให้ผู้ประกอบการขนย้ายทรัพย์สินออกจากพื้นที่ เพื่อเตรียมส่งมอบให้ผู้รับเหมาตามโครงการพัฒนา ปัจจุบันจากร้านค้า 16 ร้าน มีผู้ประกอบการยกเลิกสัญญาแล้วบางส่วน เหลือผู้ประกอบการ 6 ร้าน

ได้พูดคุยกับผู้ประกอบการว่า หลังปรับปรุงภูมิทัศน์เสร็จ จะมีอาคารบริการและแบ่งพื้นที่ให้ค้าขาย โดยสามารถขายได้ทั้งช่วงเช้าและช่วงเย็น แต่จะไม่มีบ้านเช่าให้อยู่ หลังจากนั้นจึงมีการร้องเรียน อบต.

นางปรีดา คงแป้น กรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ กล่าวว่า ภายหลังหารือกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง พบว่าชาวบ้านบางส่วนอาศัยอยู่และประกอบอาชีพค้าขายบริเวณหน้าหาดเชียงรายมาตั้งแต่ปี 2535 โดยร้องเรียนต่อ กสม. ว่าไม่ได้มีส่วนร่วมในกระบวนการพัฒนาโครงการ และได้รับความเดือดร้อนจากการไม่สามารถประกอบอาชีพค้าขายได้ ซึ่งส่วนใหญ่เป็นผู้สูงอายุ

การพูดคุยสามารถตกลงกันได้ ทางหน่วยงานที่เกี่ยวข้องให้ชาวบ้านกลับมามีร้านขายได้เหมือนเดิม แต่ช่วงก่อสร้าง 1–2 ปี ทางจังหวัดหาทางช่วยเหลือชาวบ้าน จะเชิญหน่วยงานต่าง ๆ เช่น พอช. พม. เข้ามาดูแลช่วงนี้

นางปรีดา กล่าวเพิ่มเติมว่า การลงพื้นที่ครั้งนี้เป็นการประสานงานเพื่อคุ้มครองสิทธิของชาวบ้าน ให้สามารถอยู่ร่วมกับการพัฒนาโครงการได้ โดยไม่ถูกละเมิดสิทธิในการประกอบอาชีพ

นายรุจติศักดิ์ รังษี รองผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย กล่าวถึงแนวทางช่วยเหลือผู้ประกอบการบริเวณหาดเชียงราย ซึ่งเป็นพื้นที่สาธารณะที่ อบต.รอบเวียงจัดให้เช่าประกอบอาชีพมาเป็นเวลาหลายปี

ภายหลังเกิดปัญหาน้ำท่วม จ.เชียงราย จังหวัดและกรมโยธาธิการและผังเมืองได้ดำเนินการก่อสร้างแนวตลิ่งเพื่อป้องกันน้ำท่วม ส่งผลกระทบต่อร้านค้าของผู้ประกอบการ ขณะที่ อบต.รอบเวียงได้แจ้งยุติสัญญาเช่าตามกฎหมาย

ในเวทีการมีส่วนร่วม มีแนวทางจัดทำร้านค้าให้เป็นมาตรฐาน โดยเมื่อโครงการแล้วเสร็จ ผู้ประกอบการที่เคยค้าขายในพื้นที่จะได้รับสิทธิเช่าร้านค้าก่อน จำนวน 20 ห้อง

ส่วนการรื้อถอนและขนย้ายสิ่งของ ผู้ประกอบการเข้าใจถึงความจำเป็นในการส่งมอบพื้นที่ให้ผู้รับเหมา และขอขยายเวลาขนย้ายสิ่งของจนถึงวันที่ 1 ธ.ค. 2569

อย่างไรก็ตาม ในระหว่างการก่อสร้างโครงการ จังหวัดมีแนวทางช่วยเหลือผู้ประกอบการที่ได้รับผลกระทบ เช่น การส่งเสริมอาชีพ หรือการจัดหาพื้นที่ค้าขายชั่วคราว เพื่อบรรเทาความเดือดร้อนระหว่างรอการพัฒนาโครงการแล้วเสร็จ

สำหรับโครงการออกแบบพัฒนาเมืองและโครงสร้างพื้นฐาน (แบบเร่งด่วน) บริเวณสวนสาธารณะหาดเชียงราย แบ่งการพัฒนาออกเป็น 2 ส่วน ได้แก่ ส่วนแรก เป็นการพัฒนาแนวพนังป้องกันน้ำท่วม งบประมาณ 180 ล้านบาท

ส่วนที่ 2 เป็นงานปรับปรุงภูมิทัศน์ งบประมาณ 120 ล้านบาท โดยจะทยอยส่งมอบพื้นที่เพื่อก่อสร้าง และคาดว่าโครงการระยะแรกจะแล้วเสร็จภายในปี 2572

รายงาน : โกวิทย์ บุญธรรม ผู้สื่อข่าวไทยพีบีเอส ศูนย์ข่าวภาคเหนือ

ผู้ประกอบการหาดเชียงราย

สิทธิในการประกอบอาชีพ

今天（2026年10月22日），泰国国家人权委员会在清莱府清莱县罗普维昂镇行政机构接到清莱海滩商贩的投诉，他们反映科克河有毒物质污染问题严重，且租赁协议被终止。这影响了他们的生计，一些商贩因此失去收入，不得不转行谋生。

国家人权委员会讨论了清莱海滩小贩搬迁的影响，这可能会加剧有毒污染危机。

清莱海滩的一位小贩梅萨·翁泰女士表示，她在清莱海滩地区摆摊已有30年，但在过去2-3年里，由于科克河发生严重洪水和有毒物质污染，她无法正常开展生意。

我姑姑以前的工作只是搬运锅铲和平底锅。现在，她不得不骑着三轮车四处收集垃圾和废品去卖。她的生活发生了翻天覆地的变化，从以前一直做买卖变成了现在靠捡垃圾卖东西为生。

梅萨女士补充说，在生意最红火的时候，她从未想过自己会被迫改行。然而，事故发生时，她措手不及，尤其是在严重有毒污染时期。许多商贩收到终止租赁通知后，互相拥抱哭泣，因为他们不知道该如何继续生活下去，他们无处可去。

区行政单位表示，合同已于8月份终止，这意味着无需支付租金，且禁止进行任何商业交易。因此，合同当时即被终止。合同终止后约一个月，水电被切断，迫使我搬离并另寻住处。

清莱海滩的一位店主查维万·斯里乔克女士表示，商户们并不反对该地区的开发项目，他们只是想参与该项目，并且需要了解明确的援助指南，尤其是在搬迁物品和没有交易收入的时期。

清莱府直辖县罗维昂镇行政组织镇长万查纳·陶肯昌先生表示，清莱海滩区域是该镇行政组织的重要收入来源，主要通过租金收入维持运营。然而，该区域开发项目亟待推进，该项目在他担任镇长之前就已经启动。当时他担任副镇长，两三年前曾就该项目召开过一次公众会议，让各利益相关方了解了该区域开发的规划。

此前，这30家商户都能正常经营，但新冠疫情、2024年的洪灾以及郭氏河的污染问题都对它们的生意造成了冲击。因此，这些商户陆续终止了租约，数量从30家减少到16家。

随后，街道行政组织于2026年7月宣布终止并不再续签租赁协议，并通知商户搬离该区域，以便将场地移交给开发项目的承包商。目前，16家商铺中，部分商户已终止租赁协议，仅剩6家商户仍在经营。

我们与商户们进行了交谈，得知景观工程完成后，将会建造一座服务楼和指定的交易区域，方便他们早晚进行交易，但不会提供任何出租住房。随后，我们向分区行政组织提交了投诉。

国家人权委员会成员普里达·孔潘女士表示，经与相关机构讨论后发现，一些村民自1992年以来就居住在清莱海滩沿岸并经营生意。他们曾向国家人权委员会投诉，称自己没有参与发展项目，并且由于无法开展业务而遭受困境，其中大多数人都是老年人。

经过磋商，相关部门达成协议，允许村民恢复店铺营业。然而，在为期1-2年的重建期间，省政府将邀请社区组织发展研究所（CODI）和社会发展与人类安全部等机构监督重建过程，为村民提供援助。

普里达女士进一步表示，此次实地考察是为了保护村民的权利，使他们能够在不侵犯其谋生权利的情况下与发展项目共存。

清莱府副府尹鲁吉提萨克·朗西先生讨论了帮助清莱海滩地区企业家的措施。清莱海滩地区是公共区域，多年来一直由罗普维昂镇行政组织出租用于商业用途。

清莱府发生洪灾后，府政府和公共工程及城镇规划厅修建了防洪堤，对当地企业造成了影响。与此同时，罗普维昂镇行政组织（TAO）已依法终止了相关租赁协议。

在参与式设计过程中，店铺布局制定了标准化方案。项目完成后，此前在该区域经营的商户将优先租赁20间店铺。

关于拆除和物品搬运，承包商理解将场地移交给承包商的必要性，并请求将物品搬运的期限延长至 2026 年 12 月 1 日。

然而，在项目建设期间，该省已采取措施帮助受影响的企业，例如推广替代生计或提供临时交易场所，以减轻企业在等待项目完成期间的困难。

清莱海滩公园地区的城市和基础设施发展项目（紧急阶段）分为两部分：第一部分涉及建设防洪堤坝，预算为 1.8 亿泰铢。

第二部分包括景观改造，预算为1.2亿泰铢。相关区域将分阶段移交施工，第一阶段预计将于2029年完工。

报道人：Kowit Boontham，泰国公共电视台记者，北部地区新闻中心。

清莱海滩企业家

工作权。