“การดี” จ่อรุกฆาต “สดช.” บี้แจงปม TOR โครงการ TH AI Passport

“การดี-ปชป.” จ่อรุกฆาต “สดช.” บี้แจงปม TOR โครงการ TH AI Passport ขัดข้อตกลงคุณธรรม หวั่นส่อโมฆะ

วันที่ 22 กันยายน 2569 ที่พรรคประชาธิปัตย์ (ปชป.) ดร.การดี เลียวไพโรจน์ สส.บัญชีรายชื่อ และรองหัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์ แถลงข่าวถึงความคืบหน้าหลังยื่นหนังสือต่อผู้ว่าการตรวจเงินแผ่นดิน (สตง.) ให้ตรวจสอบ 7 ข้อพิรุธในโครงการจัดซื้อจัดจ้างระบบหนังสือเดินทางอิเล็กทรอนิกส์ (TH AI Passport)ว่า ล่าสุดได้รับการยืนยันจากกรมบัญชีกลางว่า โครงการนี้ไม่ได้เข้าร่วม “ข้อตกลงคุณธรรม” (Integrity Pact) ซึ่งถือเป็นประเด็นสำคัญเนื่องจากในเอกสารขอบเขตของงาน (TOR) ที่สำนักงานคณะกรรมการดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สดช.) เป็นผู้ยกร่าง อนุมัติ และกำกับดูแลเองทั้งหมด ได้ระบุไว้ชัดเจนในหมวดคุณสมบัติผู้ยื่นข้อเสนอ ข้อ 3.16 ว่า ‘ผู้ยื่นข้อเสนอจะต้องลงนามในข้อตกลงคุณธรรม กรณีโครงการจัดซื้อจัดจ้างที่มีวงเงินตั้งแต่ 1,000 ล้านบาทขึ้นไป’

“TOR ฉบับนี้ สดช. เป็นผู้ยกร่างเองและอนุมัติเองทุกขั้นตอน แต่เหตุใดจึงไม่ปฏิบัติตามเกณฑ์ที่ตนเองกำหนดไว้ เท่ากับว่าหน่วยงานกำลังกระทำผิดกฎระเบียบที่ตัวเองเป็นผู้วางเอาไว้เองหรือไม่” ดร.การดี กล่าวและว่า เจตนารมณ์ของข้อตกลงคุณธรรมตาม พ.ร.บ.การจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ มิใช่เพียงพิธีกรรมทางเอกสาร แต่เป็นกลไกสำคัญเพื่อสร้างความโปร่งใสในโครงการระดับพันล้านบาท โดยเปิดให้ผู้สังเกตการณ์อิสระเข้ามามีส่วนร่วมตรวจสอบตั้งแต่ชั้นร่าง TOR ขั้นตอนประกวดราคา ไปจนถึงการส่งมอบงาน ซึ่งหากกระบวนการเดินหน้าไปสู่การแข่งขันจริง ผู้ยื่นข้อเสนอรายอื่นย่อมสามารถยกประเด็นนี้ขึ้นทัดทานว่าเป็นการจัดซื้อจัดจ้างที่มิชอบด้วยกฎหมาย และอาจส่งผลให้โครงการ TH AI Passport ต้องกลายเป็น โมฆะ ในที่สุด

ทั้งนี้ จากการตรวจสอบลำดับเวลาพบว่า TOR ฉบับนี้จัดทำแล้วเสร็จก่อนเข้าสู่กระบวนการของกรมบัญชีกลาง จึงต้องตั้งคำถามไปยัง สดช. และคณะกรรมการจัดซื้อจัดจ้างว่า การเขียนกติกาเองแต่กลับละเลยไม่ปฏิบัติตามนั้นมีเจตนาอย่างไร และต้องการคำตอบที่ชัดเจนและโปร่งใสต่อสังคมไทยโดยเร็ว

“民主党准备对国家数字经济和社会委员会（NDESC）发起反击，向其施压，要求其澄清泰国人工智能护照项目的职权范围（TOR），声称该项目违反了诚信协议，可能导致其失效。”

2026年9月22日，在民主党总部，民主党议员兼副党魁卡迪·莱奥派罗博士举行新闻发布会，宣布了此前向泰国审计署提交信函，要求调查泰国人工智能护照系统采购项目中七项违规行为的进展情况。她表示，审计署已确认该项目未参与“诚信协议”的签署。这一点至关重要，因为由国家数字经济与社会委员会起草、批准和监督的项目条款（TOR）第3.16条关于投标人资格的规定明确指出，“预算在10亿泰铢及以上的采购项目，投标人必须签署诚信协议”。

“这份项目范围说明书（TOR）是由国家数字经济与社会委员会（NDESC）自行起草和批准的，但他们为何不遵守自己制定的标准？这无异于该机构违反了自己制定的规章制度，”卡迪博士指出，并补充说，根据《公共采购和供应管理法》签署的诚信协议并非仅仅是形式主义，而是确保数十亿泰铢项目透明度的关键机制。该协议允许独立观察员参与审查从项目范围说明书起草、招标过程到工程交付的整个流程。如果该流程真正进入竞争阶段，其他投标人可能会提出非法采购的质疑，最终可能导致泰国护照项目被取消。

经审查时间线，发现这份职权范围说明书（TOR）在提交审计署之前就已经完成。这引发了人们对国家数字经济与社会委员会（NDESC）和采购委员会的质疑：他们自行起草规则却又不遵守，其意图何在？泰国公众要求尽快得到一个清晰透明的答复。