รัฐบาลแจงคืบหน้าปฏิรูประบบราชการ ทำครบ “คน-งาน-เทคโนโลยี” ยึดหลัก “รัฐเล็กลง บริการดีขึ้น”

รัฐบาลเผยความคืบหน้านโยบายปฏิรูประบบราชการ เดินหน้าเกษียณก่อนกำหนด ปรับกำลังคน ยึดหลัก “รัฐเล็กลง บริการดีขึ้น” แจงทำครบ “คน-งาน-เทคโนโลยี”

วันที่ 5 กันยายน 2569 นางสาวรัชดา ธนาดิเรก โฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี เปิดเผยความคืบหน้าการขับเคลื่อนนโยบายปฏิรูประบบราชการของรัฐบาล ภายใต้แนวคิด “รัฐขนาดเล็ก คล่องตัว โปร่งใส” ว่า ขณะนี้มาตรการเกษียณอายุก่อนกำหนดสำหรับข้าราชการพลเรือนสามัญมีความคืบหน้า โดยนายปกรณ์ นิลประพันธ์ รองนายกรัฐมนตรี ได้หารือร่วมกับสำนักงาน ก.พ. สำนักงบประมาณ และกรมบัญชีกลาง และเห็นชอบหลักการสำคัญแล้ว พร้อมมอบหมายสำนักงาน ก.พ. เร่งจัดทำรายละเอียด หลักเกณฑ์ และเงื่อนไข เพื่อเสนอคณะกรรมการกำหนดเป้าหมายและนโยบายกำลังคนภาครัฐ (คปร.) ก่อนนำเสนอคณะรัฐมนตรีพิจารณาต่อไป

อย่างไรก็ตาม การปฏิรูประบบราชการของรัฐบาลไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะมาตรการเกษียณก่อนกำหนด แต่กำลังดำเนินการควบคู่กันใน 3 ด้านสำคัญ ได้แก่ 1) ปรับกำลังคน 2) ปรับกระบวนงาน และ 3) ปรับวิธีทำงานด้วยเทคโนโลยี เพื่อให้โครงสร้างภาครัฐมีขนาดเหมาะสมกับภารกิจ ขณะที่ประสิทธิภาพการให้บริการประชาชนต้องดีขึ้น

ส่วนที่ 1 ปรับกำลังคน – เกษียณก่อนกำหนดควบคู่ตรึงอัตรา

สำหรับมาตรการเกษียณอายุก่อนกำหนด กลุ่มเป้าหมายแบ่งเป็น 2 กลุ่ม ได้แก่ 1) ผู้มีอายุ 50 ปีขึ้นไป หรือมีอายุราชการ 25 ปีขึ้นไป และ 2) ผู้มีอายุ 40–49 ปี ซึ่งมีอายุราชการตั้งแต่ 10 ปีขึ้นไป โดยเห็นชอบหลักการกำหนดเงินก้อนสูงสุดของทั้งสองกลุ่มในอัตราเท่ากัน ไม่เกิน 12 เท่า พร้อมเงื่อนไขไม่กลับเข้ารับราชการหรือเป็นพนักงานประจำของหน่วยงานภาครัฐอีก

ขณะเดียวกัน รัฐบาลได้วางกรอบบริหารจัดการกำลังคนภาครัฐโดยควบคุมและตรึงอัตรากำลัง รวมถึงบริหารอัตราว่างและอัตราที่เกิดจากการเกษียณอย่างเข้มงวด เพื่อไม่ให้จำนวนบุคลากรและภาระค่าใช้จ่ายภาครัฐเพิ่มขึ้นโดยไม่จำเป็น

นางสาวรัชดากล่าวว่า แนวทางดังกล่าวไม่ได้มีเป้าหมาย “ลดข้าราชการแบบเหมาเข่ง” แต่เป็นการใช้โอกาสจากการเปลี่ยนแปลงกำลังคนมาปรับโครงสร้างให้สอดคล้องกับภารกิจของรัฐในอนาคต ลดตำแหน่งหรืองานที่มีความจำเป็นน้อยลง และรักษากำลังคนไว้ในภารกิจที่ประชาชนยังต้องการบริการจากภาครัฐ

ส่วนที่ 2 ปรับกระบวนงาน ลดขั้นตอนที่ไม่จำเป็นต้องลดตาม

ปรับปรุงกระบวนงานภาครัฐควบคู่กับการปรับกำลังคน โดยได้ผลักดัน พระราชบัญญัติการอำนวยความสะดวกในการพิจารณาอนุญาตและการให้บริการแก่ประชาชน พ.ศ. 2569 ซึ่งจะมีผลบังคับใช้ในวันที่ 4 มกราคม 2570 โดยขณะนี้หน่วยงานของรัฐอยู่ระหว่างเตรียมความพร้อมและทบทวนกระบวนงานต่าง ๆ ทั้งนี้ เป็นกลไกสำคัญในการทบทวนกระบวนการอนุมัติ อนุญาต และการให้บริการของหน่วยงานรัฐ ให้เหลือขั้นตอนเท่าที่จำเป็น ลดการเรียกเอกสารและข้อมูลซ้ำซ้อน ลดภาระประชาชนในการติดต่อราชการ และลดการทุจริต

ส่วนที่ 3 ปรับวิธีทำงานด้วยเทคโนโลยี

หน่วยงานภาครัฐนำเทคโนโลยีดิจิทัลมาทดแทนงานประจำที่ทำซ้ำ เชื่อมโยงข้อมูลระหว่างหน่วยงาน ลดการขอเอกสารจากประชาชนในสิ่งที่ภาครัฐมีข้อมูลอยู่แล้ว พร้อมเปิดทางให้ใช้บุคลากรภายนอกที่มีทักษะเฉพาะสนับสนุนงาน Digital Transformation แทนการเพิ่มอัตรากำลังประจำ

“การปฏิรูประบบราชการครั้งนี้ไม่ใช่เรื่องมาตรการเกษียณก่อนกำหนดเพียงอย่างเดียว แต่เป็นการปรับคน งาน และเทคโนโลยีไปพร้อมกัน เป้าหมายคือทำให้รัฐมีขนาดเหมาะสมและคล่องตัวขึ้น โดยประชาชนต้องไม่เป็นผู้แบกรับภาระจากการลดขนาดรัฐ ตรงกันข้าม ประชาชนต้องได้รับบริการที่ง่ายขึ้น เร็วขึ้น ขั้นตอนน้อยลง เงินภาษีถูกใช้อย่างคุ้มค่ามากขึ้น และระบบราชการมีความโปร่งใสตรวจสอบได้มากขึ้น” นางสาวรัชดา กล่าว

政府公布了公务员制度改革政策的进展情况，推进提前退休和基于“小政府、好服务”原则的人员调整。政府解释说，改革涵盖人员、就业和技术等各个方面。

2026年9月5日，总理府发言人拉查达·塔纳迪雷克女士公布了政府在“小而精、透明”理念下推进公务员制度改革政策的进展情况。她表示，公务员提前退休措施已取得进展。副总理帕空·尼拉普拉潘已就此与公务员委员会、预算局和审计署进行了讨论，并就关键原则达成一致。他已指示公务员委员会加快制定相关细节、标准和条件，提交公共部门人力资源目标与政策制定委员会（CSPR）审议，之后再提交内阁审议。

然而，政府的公务员制度改革并非仅限于提前退休措施，而是在三个关键领域同步推进：1）劳动力结构调整；2）流程结构调整；3）工作方法的技术进步。此举旨在确保公共部门的组织结构与其使命相匹配，同时提升公共服务效率。

第一部分：劳动力调整——提前退休与工资冻结相结合。

为推行提前退休措施，目标群体分为两类：1）50岁及以上或工龄25年以上者；2）40至49岁且工龄10年以上者。两类人群的一次性支付金额上限相同，不得超过退休年龄的12倍，但前提是他们不得重返政府部门工作或再次成为任何政府机构的正式雇员。

与此同时，政府通过控制和冻结人员编制水平，以及严格管理职位空缺和退休，建立了公共部门人力资源管理框架，以防止人员数量和公共部门支出的不必要增长。

拉查达女士表示，这种做法并非旨在“不加区分地减少公务员”，而是利用劳动力变化带来的机会重组政府，使其与未来的使命保持一致，减少不太重要的职位或工作，并将人员保留在公民仍然需要政府服务的岗位上。

第二部分：调整流程，减少不必要的步骤。

随着《促进许可和公共服务提供法》（佛历2569年（公元2026年）颁布，将于2027年1月4日生效）的实施，政府流程正在改进，同时人员配置也在进行调整。目前，各政府机构正在制定和审查其流程。这是审查政府机构审批、许可和服务提供流程的关键机制，旨在减少必要步骤，最大限度地减少冗余文件和信息，减轻公民联系政府机构的负担，并减少腐败。

第三部分：利用技术调整工作方法

政府机构正在采用数字技术来取代重复性工作，连接各机构之间的数据，减少公民为获取政府已有的信息而提供文件的需要，并为利用具有专业技能的外部人员支持数字化转型打开大门，而不是增加常驻员工。

拉查达女士表示：“此次公务员制度改革不仅仅是提前退休措施，而是要同时调整人员、岗位和技术。目标是在不增加公众负担的前提下，使国家规模更加合理、运作更加灵活。相反，公众应该享受到更便捷、更快速、程序更少的服务，税款应该得到更高效的利用，公务员制度也应该更加透明和负责。”