รู้จัก “กระจูดควนเคร็ง–คล้าศรีบุญเรือง” จากภูมิปัญญาท้องถิ่นสู่ดีไซน์ร่วมสมัย

วันนี้ ( 7 ต.ค.2569) นางสาวจิตติมา ศรีถาพร อธิบดีกรมทรัพย์สินทางปัญญา กล่าวว่า งานหัตถกรรมไทยมีจุดแข็งจากความหลากหลายของทรัพยากรและภูมิปัญญาในแต่ละพื้นที่ ซึ่งเป็นต้นทุนสำคัญที่สามารถนำมาต่อยอดให้เกิดมูลค่าทางเศรษฐกิจได้ โดยสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ หรือ GI เป็นเครื่องมือที่ช่วยคุ้มครองอัตลักษณ์และชื่อเสียงที่เชื่อมโยงกับแหล่งกำเนิด พร้อมเปิดโอกาสให้ผู้ผลิตนำจุดเด่นของสินค้ามาต่อยอดในเชิงการค้า ทั้งการพัฒนาสินค้าให้มีคุณภาพ รูปแบบร่วมสมัย และสอดคล้องกับความต้องการของตลาด จึงเป็นอีกแนวทางในการเพิ่มมูลค่าสินค้าและสร้างรายได้ให้กับชุมชน

นางสาวจิตติมา ศรีถาพร อธิบดีกรมทรัพย์สินทางปัญญา

สำหรับ กระจูดควนเคร็ง เป็นหนึ่งในงานหัตถกรรม GI ที่สะท้อนความเชื่อมโยงระหว่างทรัพยากรในพื้นที่กับภูมิปัญญาของชุมชนได้เป็นอย่างดี โดยมีจุดเริ่มต้นจากป่าพรุควนเคร็ง แหล่งธรรมชาติสำคัญในจ.นครศรีธรรมราช ที่มีลักษณะเป็นพื้นที่ลุ่มต่ำ มีน้ำขังตลอดปี ดินพรุมีอินทรียวัตถุสูง มีสภาพอากาศร้อนชื้นและมีฝนตกชุก ซึ่งเอื้อต่อการเติบโตของกระจูดพันธุ์ใหญ่ ทำให้เส้นกระจูดมีลักษณะเหนียว ยืดหยุ่น แข็งแรง และทนทาน เหมาะสำหรับนำมาแปรรูปและจักสานเป็นผลิตภัณฑ์รูปแบบต่างๆ ตั้งแต่กระเป๋า หมวก พัด ตะกร้า เสื่อ ที่รองจาน ที่รองแก้ว โคมไฟ ชั้นวางของ และของที่ระลึกต่างๆ ตามภูมิปัญญาที่สืบทอดกันในชุมชน จนเกิดเป็นงานจักสานที่มีเอกลักษณ์ทั้งด้านวัสดุ ลวดลาย และฝีมือของผู้ผลิตในพื้นที่

“กระจูดควนเคร็ง–คล้าศรีบุญเรือง” จากภูมิปัญญาท้องถิ่นสู่ดีไซน์ร่วมสมัย

ทั้งนี้ กระจูดควนเคร็ง นับเป็นสินค้า GI ลำดับที่ 3 ของจ.นครศรีธรรมราช ต่อจากส้มโอทับทิมสยามปากพนัง และมังคุดเขาคีรีวง ที่ได้รับการขึ้นทะเบียน GI ไปก่อนหน้านี้ ปัจจุบันมีการนำกระจูดมาพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์หลากหลาย สามารถสร้างมูลค่าทางการตลาดให้จังหวัดนครศรีธรรมราชกว่า 56.24 ล้านบาทต่อปี ซึ่งกรมฯพร้อมสนับสนุนชุมชนในการจัดทำระบบควบคุมคุณภาพสินค้า GI พัฒนาผลิตภัณฑ์และบรรจุภัณฑ์ รวมถึงเพิ่มช่องทางการตลาดทั้งออนไลน์และงานแสดงสินค้า พร้อมเชื่อมโยงกับผู้ประกอบการและแบรนด์ที่สามารถนำงานจักสานไปต่อยอด เพื่อเพิ่มโอกาสให้กระจูดควนเคร็งเข้าสู่ตลาดใหม่ได้มากขึ้น

สำหรับ คล้าศรีบุญเรือง เป็นอีกหนึ่งงานหัตถกรรม GI ที่สะท้อนอัตลักษณ์ท้องถิ่นอย่างชัดเจน ด้วยสภาพแวดล้อมของอ.ศรีบุญเรือง จ.หนองบัวลำภู ที่มีแหล่งน้ำธรรมชาติหลายแห่ง ทั้งลำน้ำพะเนียง ลำน้ำพวย ลำน้ำพอง และลำน้ำมอ ประกอบกับมีฝนตกชุกตลอดปี จึงส่งผลให้ต้นคล้าเจริญเติบโตได้ดี และมีคุณสมบัติเหนียว แข็งแรง และทนทาน ชาวบ้านในชุมชน จึงนำมาทำเป็นเครื่องจักสานหลากหลายรูปแบบ อาทิ กระติ๊บข้าว ตะกร้า กระเป๋า และของใช้ต่างๆ นับเป็นการดึงจุดเด่นของทรัพยากรธรรมชาติมาสร้างคุณค่าและรายได้ให้แก่ชุมชนศรีบุญเรือง

ปัจจุบัน คล้าศรีบุญเรืองเป็นสินค้า GI ลำดับที่ 3 ของจังหวัดหนองบัวลำภู ต่อจากเส้นไหมไทยพื้นบ้านอีสาน และผ้าขิดสลับหมี่หนองบัวลำภู โดยคล้าศรีบุญเรืองสามารถสร้างมูลค่ากว่า 4.2 ล้านบาทต่อปี และยังมีศักยภาพที่จะต่อยอดสร้างมูลค่าเพิ่มได้อีกมาก หากมีการนำจุดเด่นของวัสดุธรรมชาติมาผสานกับการออกแบบร่วมสมัย พัฒนารูปแบบสินค้าและบรรจุภัณฑ์ให้ตอบโจทย์การใช้งานและเข้าถึงผู้บริโภคมากขึ้น ควบคู่กับการสื่อสารเรื่องราวแหล่งผลิตและภูมิปัญญาของชุมชนให้เป็นส่

"มะแขว่นเชียงใหม่" คว้า GI โป่งแยงยกระดับชู "ผงโรยข้าว" อัปมูลค่าสร้างรายได้

"เนื้อครามสกลนคร” สินค้า GI “คราม”ธรรมชาติภูมิปัญญาท้องถิ่นสืบทอดรุ่นสู่รุ่น

ขึ้นทะเบียน “ปลาสลิดบ้านแพ้ว” สินค้า GI ใหม่สมุทรสาคร ต่อยอดสู่แหล่งท่องเที่ยวชุมชน

กรมทรัพย์สินทางปัญญา

2026年10月7日，泰国知识产权局局长吉蒂玛·斯里塔蓬女士表示，泰国手工艺品的优势源于各地资源的多样性和地方智慧。这是一项至关重要的资产，可以利用它创造经济价值。地理标志（GI）是一种有助于保护与原产地相关的身份和声誉的工具，同时也为生产者提供了利用其产品独特卖点进行商业推广的机会。这包括开发符合市场需求的高品质、现代设计产品，从而提高产品价值并为当地社区创造收入。

知识产权局局长吉蒂玛·斯里塔蓬女士。

坤克伦莎草编织是受地理标志保护的手工艺品之一，体现了当地资源与社区智慧的紧密联系。它起源于坤克伦泥炭沼泽森林，这是那空是贪玛叻府重要的自然资源。该地区地势低洼，常年积水，泥炭土壤富含有机质，气候炎热潮湿，降雨充沛。这些条件有利于大型莎草的生长，从而孕育出坚韧、柔韧、结实耐用的莎草纤维。这些纤维非常适合加工和编织成各种产品，包括包袋、帽子、扇子、篮子、垫子、餐垫、杯垫、灯具、架子和纪念品。这些产品均采用传统的社区技艺制作而成，其独特的材质、图案和当地生产者的精湛工艺使其独具特色。

“Krajud Khuan Kreng – Kla Sri Bun Rueang”：从当地智慧到当代设计。

克拉朱德·库安·克伦（Krajood Khuan Kreng）是那空是贪玛叻府继帕帕南红宝石柚子（Pak Phanang Ruby Pomelo）和考奇里黄山竹（Khao Khiri Wong Mangosteen）之后获得的第三个地理标志产品。目前，克拉朱德正被开发成多种产品，每年为那空是贪玛叻府创造超过5624万泰铢的市场价值。该部门已准备好支持社区建立地理标志产品质量控制体系，开发产品和包装，并通过线上平台和贸易展览会拓展营销渠道。此外，该部门还将为克拉朱德·库安·克伦对接能够进一步开发编织产品的企业家和品牌，从而增加克拉朱德·库安·克伦进入新市场的机会。

对于斯里本鲁昂村来说，这又是一项地理标志（GI）手工艺品，充分体现了当地的特色。农磨兰普府斯里本鲁昂县拥有丰富的天然水源，包括帕尼昂河、普伊河、蓬河和莫河，加上全年充沛的降雨，使得芦苇得以茁壮生长，并具备坚韧、结实和耐用的特性。村民们利用这些芦苇编织各种产品，例如米罐、篮子、袋子和其他家居用品。这充分展现了斯里本鲁昂村如何利用独特的自然资源创造价值和收入。

目前，Kla Sriboonruang是农磨兰普府继伊桑传统泰丝和农磨兰普Khid-Mi面料之后的第三个地理标志产品。Kla Sriboonruang年产值超过420万泰铢，若能将其天然特性与现代设计、产品和包装开发相结合，更好地满足消费者需求并扩大市场覆盖面，同时有效传播其生产起源故事和社区智慧，则具有巨大的增值潜力。

“清迈四川花椒”获得蓬阳集团的地理标志认证，将其产品升级为“米饭调味粉”，以提高其价值并创造收入。

“沙功那空靛蓝染料”——一款地理标志产品，展现了天然靛蓝和代代相传的当地智慧。

“Ban Phaeo咸鱼”在沙没沙空府注册为新的地理标志产品，旨在发展社区旅游业。

知识产权部