ภาพน้ำสายแดงขุ่น แม้ฝนไม่ตก กังวลสารพิษเพิ่ม จ.เชียงราย

เมื่อวันที่ 25 ต.ค.69 บริเวณสบสาย จุดบรรจบของแม่น้ำสายและแม่น้ำรวก อ.แม่สาย จ.เชียงราย พบความแตกต่างของสีแม่น้ำอย่างชัดเจน โดยแม่น้ำสายมีสีแดงขุ่น ขณะที่แม่น้ำรวกมีน้ำสีใส นักวิชาการตั้งข้อสังเกตมาจากทำเหมืองต้นน้ำ

บริเวณสบสาย จุดที่แม่น้ำสาย-รวก บรรจบกัน พบความขุ่นเข้มของแม่น้ำสายชัดเจน เมื่อตัดกับแม่น้ำรวก

รศ.ดร.ธนพล เพ็ญรัตน์ คณะวิศวกรรมศาสตร์ ม.นเรศวร ผู้เชี่ยวชาญด้านนิติวิทยาศาสตร์สิ่งแวดล้อม ตั้งข้อสังเกตว่า แม่น้ำสายที่มีสีแดงขุ่น แม้ไม่มีฝนตกในพื้นที่ต้นน้ำ อาจเกี่ยวข้องกับกิจกรรมเหมืองแร่หรือการเปิดหน้าดินใกล้ลำน้ำ ซึ่งทำให้ตะกอนดินไหลลงสู่แม่น้ำได้ อย่างไรก็ตาม จำเป็นต้องตรวจสอบข้อมูลและเก็บตัวอย่างเพิ่มเติมเพื่อยืนยันแหล่งกำเนิดตะกอนดังกล่าว

เหมืองทองต้นน้ำสาย ในเมียนมา บริเวณดอยก่อวัน ตรงข้าม อ.แม่ฟ้าหลวง เปิดหน้าดินเป็นบริเวณกว้าง คาดเป็นสาเหตุหนึ่งของแม่น้ำสายขุ่นผิดปกติ

รศ.ดร.ธนพล ตั้งข้อสังเกตจากที่เคยเข้าไปศึกษาเหมืองแร่ในเมียนมา โดยพบความแตกต่างระหว่างลักษณะน้ำจากกิจกรรมเหมืองแร่แต่ละประเภท เช่น กรณีเหมืองดีบุกที่มีการปล่อยหางแร่ลงลำห้วย อาจทำให้น้ำขุ่นและมองเห็นอนุภาคตะกอนปนเปื้อนได้ด้วยตาเปล่า แต่ในบางกรณี น้ำที่ระบายออกจากพื้นที่เหมืองอาจมีลักษณะใส ทั้งที่ยังมีสารโลหะหนักปนเปื้อนอยู่

รศ.ดร.ธนพล เพ็ญรัตน์ คณะวิศวกรรมศาสตร์ ม.นเรศวร ผู้เชี่ยวชาญด้านนิติวิทยาศาสตร์สิ่งแวดล้อม

รศ.ดร.ธนพล ระบุว่า การประเมินความเสี่ยงจากเหมืองแร่จึงไม่สามารถพิจารณาจากสีของน้ำเพียงอย่างเดียว แต่ต้องตรวจสอบลักษณะการทำเหมือง ระบบกักเก็บหางแร่ การระบายน้ำ และองค์ประกอบของสารปนเปื้อน รวมถึงเก็บตัวอย่างน้ำและตะกอนไปตรวจวิเคราะห์ในห้องปฏิบัติการ

เหมืองแร่ หากปล่อยน้ำออกมา น้ำอาจใสแต่มีสารโลหะหนักได้ คล้ายกับกรณีเหมืองทองในประเทศไทยที่มีน้ำรั่วซึมออกมา ซึ่งอาจมีสารปนเปื้อนอยู่ แม้จะผ่านชั้นหินมาแล้วก็ตาม

ขณะเดียวกัน มูลนิธิสิทธิมนุษยชนไทใหญ่ (Shan Human Rights Foundation: SHRF) ได้เผยแพร่รายงานเกี่ยวกับเหมืองแร่ตะกั่วขนาดใหญ่ของกลุ่มทุนจีนในเมืองโก รัฐฉาน ซึ่งตั้งอยู่ทางเหนือของเมืองท่าขี้เหล็กประมาณ 15 กิโลเมตร โดยรายงานระบุว่า กิจกรรมเหมืองแร่ดังกล่าวมีการปล่อยสารพิษลงสู่ลำน้ำตุน ซึ่งเป็นหนึ่งในแม่น้ำสาขาของแม่น้ำรวก

น้ำบริเวณด้านล่างเหมืองตะกั่ว ก่อนไหลลงแม่น้ำรวก ใน จ.ท่าขี้เหล็ก ตรงข้าม อ.แม่สาย จ.เชียงราย

อ่านรายงานเพิ่มเติม:

https://shanhumanrights.org/wp-content/uploads/2026/10/2026-21-10-SHRF-Lead-mining-THAI.pdf

ดร.สืบสกุล กิจนุกร สำนักวิชานวัตกรรมสังคม ม.แม่ฟ้าหลวง

ด้าน ดร.สืบสกุล กิจนุกร สำนักวิชานวัตกรรมสังคม ม.แม่ฟ้าหลวง ระบุว่า แม่น้ำขุ่นแดงคือแม่น้ำสายส่วนที่ขุ่นน้อยกว่าแม่น้ำรวก สาเหตุที่น้ำขุ่นแดง ไม่ได้เกิดจากฝนตกในเขตต้นน้ำ แต่เป็นน้ำที่ถูกระบายมาจากเหมืองแร่โดยโดยมีการบำบัดแต่อย่างใด

นาข้าวพื้นที่มากกว่า 60,500 ไร่ ลุ่มน้ำสายกำลังเผชิญปัญหาสารพิษ จากตะกอนและน้ำจากเหมืองแร่ ต้นน้ำในเมียนมา

ดร.สืบสกุล ยังกล่าวถึงความกังวลการใช้แม่น้ำสายในพื้นที่เกษตรกรใช้ปลูกข้าวนาปีและนาปรัง 60,500 ไร่ และใช้เป็นน้ำดิบผลิตน้ำประปาให้คนแม่สายและแม่จัน โดยก่อนหน้านี้ กรมควบคุมมลพิษตรวจพบสารหนูเกินค่ามาตรฐานทุกครั้งที่ตรวจ และจังหวัดเชียงรายต้องออกประกาศยกระดับเฝ้าระวังคุณภาพแม่น้ำด้วยการเตือนไม่ให้ประชาชนใช้แม่น้ำในการอุปโภคและบริโภคโดยตรง รวมถึงให้งดจับปลาและสัตว์น้ำ เพราะมีค่าสารหนูเกินค่า 28 เท่า และตะกั่วเกินค่ามาตรฐาน 5 เท่า

รายงาน : โกวิทย์ บุญธรรม ผู้สื่อข่าวไทยพีบีเอส ศูนย์ข่าวภาคเหนือ

2026年10月25日，在清莱府湄赛县赛河与鲁阿克河交汇处，人们观察到两条河流颜色存在显著差异。赛河呈红色且浑浊，而鲁阿克河水清澈见底。学者认为，这种差异是由于上游灌溉活动造成的。

在赛河与鲁阿克河的交汇处，赛河与鲁阿克河交汇时，赛河的浑浊度就非常明显了。

纳黎萱大学工程学院副教授、环境法医学专家塔纳蓬·彭拉特博士观察到，即使上游地区没有降雨，河水呈现浑浊的红色，这可能与河流附近的采矿活动或土地开垦有关，导致泥沙流入河中。然而，还需要进一步调查和样本采集来确定泥沙的来源。

缅甸湄赛河上游，位于湄发銮县对面的卡旺山地区，有一座金矿，开采后裸露了大片土地。这被认为是湄赛河水质异常浑浊的原因之一。

副教授塔纳波尔博士根据他对缅甸采矿业的研究发现，不同类型的采矿活动会导致水体特征的差异。例如，在锡矿中，尾矿排放到溪流中，水体可能会变得浑浊，并出现可见的沉积物颗粒。然而，在某些情况下，即使矿区排放的水仍然含有重金属，但水质可能看起来清澈。

纳黎萱大学工程学院副教授 Thanaphol Penrat 博士是环境法医学专家。

副教授 Thanapol 博士指出，评估采矿风险不能仅仅依据水的颜色，还必须包括检查采矿作业、尾矿储存系统、排水情况和污染物成分，以及收集水和沉积物样本进行实验室分析。

矿井排放的水可能看起来清澈，但实际上含有重金属。这与泰国金矿的情况类似，矿井中的水渗出后，即使渗入岩层，也可能含有污染物。

与此同时，掸邦人权基金会（SHRF）发布了一份报告，揭露了位于掸邦郭县（距大其力以北约15公里）的一座由中国投资集团运营的大型铅矿。报告指出，该矿的采矿活动正在向顿河（鲁阿克河的支流）排放有毒物质。

来自铅矿下方区域的水在流入清莱府大其力县鲁阿克河之前，与湄赛县隔河相望。

阅读完整报告：

https://shanhumanrights.org/wp-content/uploads/2026/10/2026-21-10-SHRF-Lead-mining-THAI.pdf

Suebsakul Kitchanukorn 博士，湄发銮大学社会创新学院。

湄发銮大学社会创新学院的苏布萨库尔·基特努孔博士指出，坤登河是鲁阿克河的一条支流，其水体浑浊度低于鲁阿克河。造成坤登河水浑浊的原因并非上游降雨，而是采矿作业排放的未经处理的废水。

赛河流域超过 60,500 莱的稻田正面临着来自缅甸上游采矿作业产生的沉积物和径流的有毒污染问题。

苏布萨库尔博士还提到，人们对湄赛河在农业区的利用表示担忧。湄赛河沿岸60500莱的土地用于主季稻和非主季稻种植，同时也是湄赛县和湄占县自来水生产的原水来源。此前，污染控制部门在检查中多次发现河水中砷含量超标，促使清莱府发布了升级版河流水质监测警报，警告公众不要直接饮用河水，并禁止捕鱼和其他水上活动，因为河水中砷含量超标28倍，铅含量超标5倍。

报道人：Kowit Boontham，泰国公共电视台记者，北部地区新闻中心。