ไทยค้นพบ "หนูยักษ์สิรินธร" สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมสกุลใหม่-ชนิดใหม่ของโลก

วันนี้ (4 พ.ย.2569) คณะนักวิจัยจากกรมทรัพยากรธรณี ประเทศไทย ร่วมกับมหาวิทยาลัยปัวติเย่และมหาวิทยาลัยมงเปอลีเย ประเทศฝรั่งเศส รวมถึงมหาวิทยาลัยแมคกิลล์ ประเทศแคนาดา ได้ค้นพบสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในกลุ่มสัตว์ฟันแทะ (Rodent) สกุลใหม่และชนิดใหม่ของโลกจากแอ่งกระบี่ โดยตั้งชื่อว่า "ยักคามีส สิรินธรเน" (Yakamys sirindhornae) หรือ หนูยักษ์สิรินธร (Sirindhorn’s giant rat) ชื่อสกุลมีที่มาจากลักษณะเด่นด้านขนาดที่ใหญ่โต

ส่วนชื่อชนิดตั้งขึ้นเพื่อถวายพระเกียรติแด่สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ผู้ทรงมีพระมหากรุณาธิคุณและให้การสนับสนุนงานวิจัยด้านวิทยาศาสตร์และบรรพชีวินวิทยาอย่างต่อเนื่อง งานวิจัยการค้นพบครั้งนี้ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารวิชาการนานาชาติ Scientific Reports เมื่อวันที่ 4 พ.ย.2569

สำหรับแอ่งกระบี่ (Krabi Basin) เป็นแอ่งสะสมตะกอนบนบกที่ก่อตัวขึ้นในช่วงปลายสมัยอีโอซีน (Late Eocene) หรือประมาณ 35–33 ล้านปีก่อน ครอบคลุมพื้นที่ส่วนใหญ่ของ อ.เหนือคลอง จกระบี่ ภายในแอ่งมีการสะสมตัวของชั้นถ่านหินชั้นหนา จึงมีศักยภาพในการพัฒนาเป็นแหล่งเชื้อเพลิงสำหรับผลิตกระแสไฟฟ้า โดยเริ่มดำเนินกิจการเหมืองถ่านหินและโรงไฟฟ้าในช่วงปี พ.ศ. 2507 แหล่งเหมืองถ่านหินดังกล่าวแบ่งออกเป็น 3 บ่อ ได้แก่ บ่อหวายเล็ก บ่อบางหมาก และบ่อบางปูดำ

เปิดการค้นพบ "หนูยักษ์สิรินธร" สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมสกุลใหม่-ชนิดใหม่ของโลก

ในระหว่างการดำเนินกิจการเหมืองถ่านหิน ได้มีการค้นพบซากดึกดำบรรพ์จำนวนมาก โดยเฉพาะซากดึกดำบรรพ์ของสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม ซึ่งมีความหลากหลายและมีอายุเก่าแก่เมื่อเทียบกับแหล่งอื่น ๆ ในประเทศไทย ผลการศึกษาวิจัยแสดงให้เห็นว่า ในอดีตแอ่งกระบี่เคยเป็นถิ่นอาศัยของสิ่งมีชีวิตหลากหลายกลุ่ม หลายชนิดเป็นชนิดใหม่ของโลกและมีลักษณะเฉพาะที่น่าสนใจ อาทิ การค้นพบซากไพรเมตโบราณสกุล Siamopithecus

การค้นพบสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมกลุ่มแอนทราโคแธร์ (Anthracotheres) ซึ่งมีจำนวนและความหลากหลายสูง รวมถึงสัตว์กลุ่มอื่น ๆ เช่น สัตว์กินเนื้อ สัตว์กีบคู่ สัตว์กีบคี่ บ่าง ค้างคาว สัตว์ฟันแทะ ตลอดจนสัตว์เลื้อยคลาน ปลา สัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังและพืชอีกหลายชนิด ด้วยความหลากหลายทางชีวภาพและอายุอันเก่าแก่ของซากดึกดำบรรพ์ที่ค้นพบ ทำให้แอ่งกระบี่ได้รับการยอมรับว่าเป็นหนึ่งในแหล่งซากดึกดำบรรพ์สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมที่เก่าแก่ที่สุดของประเทศไทย

แม้ปัจจุบันกิจการเหมืองถ่านหินจะยุติลงแล้ว แต่ในช่วงที่มีการขุดเปิดทำเหมือง คณะสำรวจโบราณชีววิทยาไทย–ฝรั่งเศสได้ลงพื้นที่สำรวจและเก็บรวบรวมตัวอย่างซากดึกดำบรรพ์อย่างต่อเนื่อง โดยตัวอย่างที่ค้นพบได้รับการศึกษาวิจัยและเผยแพร่ทางวิชาการมาโดยตลอด และยังคงมีการศึกษาค้นคว้าเพิ่มเติมจนถึงปัจจุบัน

จากซากดึกดำบรรพ์ฟันเพียง 2 ซี่ สู่สัตว์ดึกดำบรรพ์ชนิดใหม่ของโลก

ซากดึกดำบรรพ์ของหนูยักษ์สิรินธรถูกค้นพบครั้งแรกเมื่อปี พ.ศ.2547 ณ บ่อบางหมาก ค้นพบโดยคุณพรรณิภา แซ่เทียน นักธรณีวิทยาหนึ่งในคณะสำรวจฯ โดยตัวอย่างที่ค้นพบประกอบด้วยฟันกรามล่างและฟันตัดล่าง รวมทั้งสิ้น 2 ซี่ พบอยู่ในชั้นดินเหนียวที่แทรกตัวอยู่ระหว่างชั้นถ่านหินหลัก จากตำแหน่งและลักษณะของตัวอย่าง จึงมีข้อสันนิษฐานว่าฟันทั้งสองซี่น่าจะเป็นของสัตว์ตัวเดียวกัน

ต่อมา ดร.เยาวลักษณ์ ชัยมณี นักวิจัยหลักของการศึกษาครั้งนี้ ได้นำตัวอย่างดังกล่าวมาศึกษารายละเอียดทางสัณฐานวิทยาและเปรียบเทียบกับสัตว์ฟันแทะกลุ่มอื่น ๆ ผลการศึกษาพบว่า ตัวอย่างดังกล่าวเป็นสัตว์ฟันแทะขนาดใหญ่ในวงศ์อิสชีโรมีอิดี (Ischyromyidae) ซึ่งเป็นหนึ่งในกลุ่มสัตว์ฟันแทะโบราณที่มีวิวัฒนาการยาวนาน โดยฟันกรามล่างมีขนาดราว 1.1 ซม และมีรูปแบบการจัดเรียงปุ่มฟันที่แตกต่างจากสัตว์ในกลุ่มเดียวกันที่เคยมีการศึกษามาก่อน จึงมีลักษณะที่โดดเด่นเพียงพอสำหรับการกำหนดให้เป็นสกุลใหม่และชนิดใหม่ของโลกในชื่อ Yakamys sirindhornae

หนูยักษ์แห่งสมัยอีโอซีนกับปริศนาการวิวัฒนาการของขนาดร่างกาย

สิ่งที่ทำให้หนูยักษ์สิรินธรมีความน่าสนใจเป็นพิเศษ คือ ขนาดร่างกายที่ใหญ่เมื่อเทียบกับสัตว์ฟันแทะชนิดอื่น ๆ ในวงศ์เดียวกัน ซึ่งโดยทั่วไปมักมีขนาดค่อนข้างเล็ก นอกจากนี้ เมื่อเปรียบเทียบกับสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมกลุ่มอื่น ๆ ที่มีชีวิตอยู่ในช่วงสมัยอีโอซีน ก็พบว่าสัตว์ส่วนใหญ่มักมีขนาดร่างกายไม่ใหญ่มากนัก เนื่องจากเป็นช่วงต้นของวิวัฒนาการของสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมหลายกลุ่ม ก่อนที่สัตว์หลายสายวิวัฒนาการจะมีแนวโน้มเพิ่มขนาดร่างกายมากขึ้นในช่วงเวลาต่อมา

การค้นพบหนูยักษ์สิรินธรจึงเป็นหลักฐานสำคัญที่ช่วยเติมเต็มความเข้าใจเกี่ยวกับวิวัฒนาการของขนาดร่างกายสัตว์ โดยแสดงให้เห็นว่าการมีขนาดร่างกายใหญ่โตไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะในช่วงปลายของวิวัฒนาการเท่านั้น แต่สามารถเกิดขึ้นได้ตั้งแต่ช่วงแรกๆ ของการวิวัฒนาการในสัตว์บางกลุ่ม

นอกจากนี้ นักวิจัยยังได้ประมาณค่ามวลร่างกายของหนูยักษ์สิรินธรจากสมการทางชีววิทยา โดยพบว่ามีน้ำหนักประมาณ 30 กิโลกรัม นับเป็นสัตว์ฟันแทะโบราณที่มีขนาดโดดเด่นอย่างมากเมื่อเทียบกับสัตว์ร่วมยุคเดียวกัน แม้หนูยักษ์สิรินธรจะมีขนาดใหญ่และอาจทำให้หลายคนนึกถึงคาปิบารา (Capybara) ซึ่งเป็นสัตว์ฟันแทะขนาดใหญ่ที่สุดที่ยังมีชีวิตอยู่ในปัจจุบันและหนักราว 60 กิโลกรัม แต่สัตว์ทั้งสองไม่ได้จัดอยู่ในวงศ์เดียวกัน

หนูยักษ์สิรินธรจัดอยู่ในวงศ์ Ischyromyidae ซึ่งเป็นกลุ่มสัตว์ฟันแทะโบราณที่สูญพันธุ์ไปแล้ว ขณะที่คาปิบาราจัดอยู่ในวงศ์ Caviidae ซึ่งเป็นกลุ่มเดียวกับหนูตะเภา ความคล้ายคลึงกันด้านขนาดและรูปร่างจึงไม่ได้หมายความว่าทั้งสองมีความสัมพันธ์ทางวิวัฒนาการอย่างใกล้ชิด แต่เป็นตัวอย่างที่แสดงให้เห็นว่าสัตว์ฟันแทะต่างสายวิวัฒนาการสามารถวิวัฒนาการให้มีขนาดร่างกายใหญ่โตได้เช่นกัน

อย่างไรก็ตาม สาเหตุที่ทำให้หนูยักษ์สิรินธรมีขนาดร่างกายใหญ่โตยังคงเป็นประเด็นที่ต้องศึกษาต่อไป โดยอาจเกี่ยวข้องกับปัจจัยหลายประการ เช่น ความอุดมสมบูรณ์ของแหล่งอาหาร สภาพแวดล้อม และลักษณะของถิ่นที่อยู่อาศัย

ทั้งนี้ การประมาณขนาดร่างกายจากหลักฐานซากดึกดำบรรพ์ที่มีอยู่ยังมีข้อจำกัด เนื่องจากตัวอย่างที่ค้นพบในปัจจุบันมีเพียงฟัน 2 ซี่ การค้นพบชิ้นส่วนกะโหลกหรือโครงกระดูกเพิ่มเติมในอนาคตจะช่วยให้นักวิจัยสามารถศึกษาลักษณะทางกายวิภาค ประมาณขนาดร่างกาย และทำความเข้าใจการดำรงชีวิตของสัตว์ชนิดนี้ได้อย่างละเอียดมากยิ่งขึ้น

5 สัตว์ดึกดำบรรพ์ที่ได้รับพระราชทานพระนาม "สิรินธร"

หนูยักษ์สิรินธร นับเป็นสัตว์ดึกดำบรรพ์ลำดับที่ 5 ที่ได้รับพระราชทานพระนามจากสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เพื่อนำมาใช้เป็นชื่อทางวิทยาศาสตร์ของสกุลและชนิด นับเป็นอีกหนึ่งความภาคภูมิใจของวงการบรรพชีวินวิทยาไทย โดยสัตว์ดึกดำบรรพ์ทั้ง 5 ชนิด มีดังนี้

1. ไดโนเสาร์ ภูเวียงโกซอรัส สิรินธรเน (Phuwiangosaurus sirindhornae) – เผยแพร่ในปี พ.ศ. 2537

2. ไพรเมต ทาร์เซียส สิรินธรเน (Tarsius sirindhornae) – เผยแพร่ในปี พ.ศ. 2554

3. ไดโนเสาร์ สิรินธรนา โคราชเอนซิส (Sirindhorna khoratensis) – เผยแพร่ในปี พ.ศ. 2558

4. ไทรโลไบต์ สินาเนีย สิรินธรเน (Tsinania sirindhornae) – เผยแพร่ในปี พ.ศ. 2566

5. สัตว์ฟันแทะ ยักคามีส สิรินธรเน (Yakamys sirindhornae) – เผยแพร่ในปี พ.ศ. 2569

การค้นพบหรือหนูยักษ์สิรินธรในครั้งนี้นอกจากจะเป็นการเพิ่มสมาชิกใหม่ให้กับความหลากหลายของสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมโบราณในประเทศไทยแล้ว ก็ยังสะท้อนถึงความสำคัญของแอ่งกระบี่ในฐานะแหล่งมรดกทางบรรพชีวินวิทยาที่มีคุณค่าระดับนานาชาติ และแสดงให้เห็นว่าซากดึกดำบรรพ์เพียงไม่กี่ชิ้นก็สามารถนำไปสู่การค้นพบทางวิทยาศาสตร์ครั้งสำคัญ ซึ่งช่วยเปิดเผยเรื่องราวของสิ่งมีชีวิตที่เคยอาศัยอยู่บนโลกเมื่อหลายล้านปีก่อนได้

บทความวิจัยต้นฉบับ Chaimanee, Y., Marivaux, L., Millien, V., Yamee, C., Tian, P. & Jaeger, J.-J. (2026). A giant Eocene ischyromyid from Southeast Asia reveals the early evolution of rodent gigantism. Scientific Report. doi: 10.1038/s41598-026-76711-6

ที่มา : อดุลย์วิทย์ กาวีระ นักธรณีวิทยาชำนาญการ สำนักงานทรัพยากรธรณี เขต 2 กรมทรัพยากรธรณี

ผบก.ปอศ.ยอมรับเงินมูลนิธิองค์กรทำดี ส่วนใหญ่ถูกใช้ผิดวัตถุประสงค์

"วัชระพล" สั่งเร่งแก้ข้อบกพร่อง งานมหกรรมพืชสวนโลกอุดรฯ 2569

"ศุภชัย" โต้ฝ่ายค้านแทน "โสภณ" ปมกล่าวหาคุกคามการทำหน้าที่ฝ่ายค้าน

今天（2026年11月4日），泰国矿产资源部的一个研究团队与法国普瓦捷大学、蒙彼利埃大学以及加拿大麦吉尔大学合作，在甲米盆地发现了一种新的啮齿动物属种。他们将其命名为“Yakamys sirindhornae”，意为“诗琳通巨鼠”，属名反映了其惊人的巨大体型。

该物种以玛哈·扎克里·诗琳通公主殿下的名字命名，以表彰她一直以来对科学和古生物学研究的慷慨支持。这项发现于2026年11月4日发表在国际学术期刊《科学报告》上。

甲米盆地是一个陆相沉积盆地，形成于始新世晚期，距今约3500万至3300万年前。它覆盖了甲米府努埃阿克隆县的大片区域。该盆地蕴藏着厚厚的煤炭矿藏，具有开发为发电燃料来源的潜力。煤炭开采和发电厂运营始于1964年。煤矿分为三个矿坑：博瓦莱克矿坑、博邦马克矿坑和博邦普坝矿坑。

发现“诗琳通巨鼠”，世界上一个新的哺乳动物属种。

在煤矿开采过程中，人们发现了大量化石，特别是哺乳动物化石，这些化石种类繁多，且与泰国其他地区相比年代相对较久远。研究表明，甲米盆地曾经是多种生物的家园，其中许多是世界新发现的物种，并具有独特而有趣的特征，例如发现了暹罗猿属的古代灵长类化石。

在甲米盆地发现的大量种类繁多的炭兽类哺乳动物，以及其他动物类群，如食肉动物、偶蹄类动物、奇蹄类动物、蝙蝠、啮齿动物，还有爬行动物、鱼类、无脊椎动物和众多植物物种，使得甲米盆地被公认为泰国最古老的哺乳动物化石遗址之一。

尽管煤矿开采作业已经停止，但在露天开采时期，一支泰法联合古生物考察队持续对该地区进行勘测并采集化石样本。这些发现的样本已被研究、整理并发表于学术期刊，相关研究至今仍在继续。

从两颗化石牙齿到一种新的古代动物物种。

2004年，地质学家潘尼帕·赛蒂恩（Pannipa Saetien）在邦马克煤矿首次发现了诗琳通巨鼠的化石。潘尼帕是勘测队的成员。发现的标本包括两颗牙齿：一颗下臼齿和一颗下门齿，它们位于夹在原生煤层之间的黏土层中。根据标本的发现地点和特征，推测这两颗牙齿属于同一只动物。

随后，本研究的主要负责人姚瓦鲁克·柴马尼博士对该标本进行了详细的形态学检查，并将其与其他啮齿类群进行了比较。研究发现，该标本属于伊氏鼠科（Ischyromyidae），这是一类拥有悠久进化历史的古老啮齿类群。其下臼齿长约1.1厘米，齿尖排列独特，与其他先前研究过的同科动物不同。因此，该标本具有足够独特的特征，足以被命名为一个新的属和种，命名为雅卡鼠（Yakamys sirindhornae）。

始新世巨鼠与体型演化的奥秘。

西琳通巨鼠最引人注目之处在于，与其他同科啮齿动物相比，它的体型异常庞大，而同科啮齿动物通常体型较小。此外，与始新世时期的其他哺乳动物相比，当时大多数哺乳动物体型都不大，因为始新世是哺乳动物进化的早期阶段，许多进化谱系后来才逐渐增大体型。

因此，西琳通巨鼠的发现是重要的证据，有助于完善我们对动物体型演化的理解，表明体型大不仅发生在演化的末期，而且在某些动物群体中，体型大也可能出现在演化的早期阶段。

此外，研究人员利用生物学方程式估算了诗琳通巨鼠的体重，发现其体重约为30公斤。与同时期的其他啮齿动物相比，这使其成为一种体型异常庞大的古代啮齿动物。尽管诗琳通巨鼠体型庞大，可能会让人联想到水豚——现存最大的啮齿动物，体重约60公斤——但它们并非同一科的动物。

巨型鼠（又称诗琳通鼠）属于异鼠科（Ischyromyidae），这是一个古老且已灭绝的啮齿动物类群；而水豚则属于豚鼠科（Caviidae），与豚鼠同属一科。它们体型和外形上的相似性并不一定意味着它们在进化上关系密切，而是表明来自不同进化谱系的啮齿动物可以进化出巨大的体型。

然而，巨型诗琳通鼠体型如此巨大的原因仍有待进一步研究。这可能与多种因素有关，例如食物来源的丰富程度、环境以及栖息地的特征。

然而，由于目前发现的标本仅包含两颗牙齿，因此仅凭现有化石证据来估算体型存在局限性。未来若能发现头骨或骨骼碎片，研究人员便可研究其解剖结构、估算体型，并更深入地了解这种动物的生活习性。

5 种史前动物被命名为“西琳德霍恩”。

诗琳通巨鼠是第五种由玛哈·扎克里·诗琳通公主殿下命名的史前动物，其名称将作为该动物属名和种名。这标志着泰国古生物学领域又添一项殊荣。这五种史前动物分别是：

1. 恐龙 Phuwiangosaurus sirindhornae – 发表于 1994 年。

2. 灵长类动物 Tarsius sirindhornae – 发表于 2011 年。

3. Sirindhorna khoratensis – 2015 年出版。

4. 三叶虫 Tsinania sirindhornae – 发表于 2023 年。

5. 啮齿动物，Yakamys sirindhornae – 发表于 2026 年。

这一发现——诗琳通巨鼠——不仅为泰国古代哺乳动物的多样性增添了新成员，也体现了甲米盆地作为重要的国际古生物遗产地的价值。它表明，即使只有少量化石，也能带来意义重大的科学发现，揭示数百万年前地球上曾经存在的生命故事。

原创研究论文：Chaimanee, Y., Marivaux, L., Millien, V., Yamee, C., Tian, P. & Jaeger, J.-J. (2026). 东南亚始新世巨型异齿鼠揭示啮齿动物巨型化的早期演化。《科学报告》。doi: 10.1038/s41598-026-76711-6

来源：Adulwit Kaweera，高级地质学家，矿产资源部第二区域地质调查办公室。

经济犯罪打击部门指挥官承认，慈善基金会的大部分资金都被滥用了。

“Watcharapol”下令紧急纠正2026年乌隆他尼国际园艺博览会的不足之处。

“Supachai”为“Sophon”辩护，否认其骚扰和恐吓履行职责的反对派人士。