เหมืองดีบุกยักษ์เมียนมากลับมาเปิดดำเนินการอีกครั้ง เร่งส่งออกจีน

เหมืองดีบุกหม่านหม่อว์ หนึ่งในแหล่งผลิตดีบุกรายใหญ่ที่สุดของโลกในรัฐว้า ประเทศเมียนมา เริ่มกลับมาดำเนินงานอีกครั้ง หลังระงับการผลิตมาตั้งแต่ปี 2566 พร้อมเพิ่มการส่งออกแร่ดีบุกไปยังจีน ขณะที่ผู้เชี่ยวชาญเตือน การฟื้นตัวของเหมืองอาจส่งผลสำคัญต่อห่วงโซ่อุปทานโลหะที่มีความจำเป็นต่ออุตสาหกรรมปัญญาประดิษฐ์ หรือ AI

กลุ่มคลังสมอง International Crisis Group เปิดเผยว่า เหมืองหม่านหม่อว์ (Man Maw) ซึ่งเป็นหนึ่งในเหมืองดีบุกใหญ่ที่สุดของโลก ตั้งอยู่ในเขตปกครองตนเองว้า ทางตะวันออกของเมียนมา กำลังเริ่มกลับมาดำเนินการอีกครั้ง หลังระงับการผลิตมาตั้งแต่ปี 2566 และกำลังเพิ่มการส่งออกแร่ดีบุกไปยังจีน

ดีบุกเป็นโลหะสำคัญต่ออุตสาหกรรมปัญญาประดิษฐ์ เนื่องจากใช้เป็นวัสดุบัดกรีสำหรับเชื่อมไมโครชิปเข้ากับแผงวงจร รวมถึงเชื่อมต่อชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ต่าง ๆ ที่ใช้ในศูนย์ข้อมูล

เหมืองหม่านหม่อว์กลายเป็นแหล่งจัดหาดีบุกรายสำคัญของโลกอย่างรวดเร็วในช่วงทศวรรษ 2010 ส่งผลให้เมียนมาก้าวขึ้นเป็นผู้ผลิตดีบุกรายใหญ่อันดับ 3 ของโลก และเป็นแหล่งจัดหาดีบุกรายใหญ่ที่สุดให้แก่จีน

การปิดเหมืองอย่างกะทันหันโดยกองกำลังติดอาวุธที่มีอำนาจควบคุมพื้นที่ในปี 2566 เกิดขึ้นในช่วงเวลาใกล้เคียงกับการเริ่มต้นของกระแสการเติบโตอย่างรวดเร็วของอุตสาหกรรม AI ส่งผลให้ราคาดีบุกพุ่งสูงขึ้น และเกิดการแข่งขันทั่วโลกเพื่อแสวงหาแหล่งโลหะดังกล่าว

อย่างไรก็ตาม International Crisis Group ระบุว่า ขณะนี้เหมืองกำลังอยู่ในช่วง "กลับมาเปิดดำเนินการอย่างช้า ๆ" โดยพบว่าแร่กำลังถูกขนย้ายอีกครั้ง แม้ปริมาณการผลิตจะยังต่ำกว่าระดับก่อนระงับการดำเนินงานอย่างมาก

ข้อมูลศุลกากรจีนระบุว่า ในช่วง 6 เดือนแรกของปี 2569 จีนนำเข้าแร่ดีบุกและหัวแร่ดีบอกจากเมียนมารวมเกือบ 40,000 เมตริกตัน ซึ่งสูงกว่ายอดนำเข้าตลอดทั้งปี 2568 แล้ว

รายงานของ International Crisis Group ยังระบุว่า ภาพถ่ายดาวเทียมแสดงให้เห็นว่ามีการก่อสร้างอาคารขนาดใหญ่แห่งใหม่หลายแห่งบริเวณพื้นที่เหมืองหม่านหม่อว์ ขณะที่แสงสว่างในเวลากลางคืนรอบพื้นที่เหมืองกลับมาเพิ่มขึ้น หลังจากลดลงอย่างมากภายหลังการระงับการดำเนินงาน ซึ่งเป็นสัญญาณบ่งชี้ว่ากิจกรรมในพื้นที่กำลังเพิ่มขึ้น

แม้การดำเนินงานจะเริ่มฟื้นตัว แต่ระดับการผลิตยังห่างไกลจากช่วงที่เหมืองมีผลผลิตสูงสุด โดยข้อมูลศุลกากรจีนระบุว่า ในปี 2559 เมียนมาส่งแร่ดีบุกและหัวแร่ดีบุกให้จีนเกือบ 500,000 เมตริกตัน คิดเป็นมากกว่า 99 เปอร์เซ็นต์ของการนำเข้าดีบุกประเภทดังกล่าวของจีน

ริชาร์ด ฮอร์ซีย์ ที่ปรึกษาอาวุโสด้านเอเชียของ International Crisis Group กล่าวว่า มีหลักฐานแสดงให้เห็นว่าเหมืองกำลังเพิ่มระดับการผลิตอย่างต่อเนื่อง แม้การฟื้นตัวจะไม่สม่ำเสมอในทุกพื้นที่

การกลับมาดำเนินงานของเหมือง ไม่ว่าจะเป็นไปอย่างช้าเพียงใด มีแนวโน้มส่งผลในวงกว้าง ท่ามกลางการแข่งขันระหว่างประเทศเพื่อรักษาความมั่นคงด้านทรัพยากรที่มีความสำคัญต่ออุตสาหกรรม AI

ก่อนหน้านี้ ปัญหาอุปทานดีบุกที่เปราะบาง ประกอบกับความต้องการที่เพิ่มขึ้นจากการขยายตัวของการผลิตไมโครชิปสำหรับการประมวลผลข้อมูล ส่งผลให้ราคาดีบุกพุ่งทำสถิติสูงสุดในเดือนมกราคมที่ผ่านมา

การเข้าถึงเหมืองหม่านหม่อว์และข้อมูลเกี่ยวกับการดำเนินงานถูกจำกัดอย่างเข้มงวดโดยกองทัพสหรัฐว้า (United Wa State Army-UWSA) หรือที่รู้จักกันในอีกชื่อว่า "ว้าแดง" ซึ่งเป็นกองกำลังติดอาวุธของกลุ่มชาติพันธุ์ที่ควบคุมพื้นที่รัฐว้า ทางตะวันออกของเมียนมา และมีพรมแดนติดกับจีน

UWSA ถือเป็นหนึ่งในองค์กรติดอาวุธนอกภาครัฐที่มีขนาดใหญ่ที่สุดแห่งหนึ่งของโลก และมีประวัติเผชิญมาตรการคว่ำบาตรจากต่างประเทศมาเป็นเวลานาน เนื่องจากถูกกล่าวหาว่ามีส่วนเกี่ยวข้องกับการค้ายาเสพติด

นักวิเคราะห์ระบุว่า การสนับสนุนจากจีน รวมถึงความสัมพันธ์ทางธุรกิจของกลุ่มว้ากับจีน ช่วยให้รัฐว้าสามารถหลีกเลี่ยงผลกระทบจากสงครามกลางเมืองที่กำลังทำลายเสถียรภาพของพื้นที่ส่วนใหญ่ในเมียนมา นับตั้งแต่กองทัพยึดอำนาจในปี 2564

International Crisis Group ประเมินว่า การปิดเหมืองหม่านหม่อว์ในปี 2566 น่าจะเกิดจากความขัดแย้งเพื่อแย่งชิงอำนาจควบคุมระหว่างกลุ่มตระกูลผู้มีอิทธิพลในรัฐว้า มากกว่าจะเป็นผลโดยตรงจากการสู้รบ

อย่างไรก็ตาม องค์กรดังกล่าวเตือนว่า เหมืองยังเผชิญความท้าทายด้านความคุ้มค่าทางเศรษฐกิจ ทั้งปัญหาอุโมงค์เหมืองถูกน้ำท่วม และการลดลงของแหล่งแร่ดีบุกที่มีความเข้มข้นสูง ซึ่งอาจทำให้การเพิ่มกำลังการผลิตในระยะต่อไปทำได้ยากขึ้น.

位于缅甸佤邦的貌貌锡矿是世界最大的锡生产商之一，自2023年停产以来已恢复运营，增加了对中国的锡出口。然而，专家警告称，该矿的恢复运营可能会对金属供应链产生重大影响，而金属供应链对人工智能（AI）行业至关重要。

国际危机组织智库透露，位于缅甸东部佤邦自治区的曼莫锡矿是世界上最大的锡矿之一，自 2023 年以来一直处于停产状态，目前正在逐步恢复运营，并增加对中国的锡出口。

锡是人工智能行业的重要金属，因为它被用作焊料，将微芯片连接到电路板上，以及连接数据中心中使用的各种电子元件。

2010 年代，芒芒矿迅速成为全球主要的锡供应商，推动缅甸成为世界第三大锡生产国和中国最大的锡供应商。

2023 年，控制该地区的武装部队突然关闭了该矿，而此时人工智能产业也开始快速发展，导致锡价飙升，全球对这种金属资源展开了激烈的竞争。

然而，国际危机组织表示，该矿目前处于“缓慢重新开放”阶段，矿石已再次被运输，尽管产量仍远低于停产前的水平。

根据中国海关数据，2026 年上半年，中国从缅甸进口了近 4 万吨锡矿和迪博克矿，超过了 2025 年全年的进口总量。

国际危机组织报告还指出，卫星图像显示，曼穆矿区正在建造几座新的大型建筑物，而矿区周围的夜间照明在停工后大幅减少，现在又有所增加，这表明该地区的活动正在增加。

尽管生产活动已开始恢复，但产量远未达到峰值。据中国海关数据显示，2016年缅甸向中国出口了近50万吨锡矿石和锡精矿，占中国锡进口量的99%以上。

国际危机组织亚洲高级顾问理查德·霍西表示，有证据表明矿业正在稳步提高产量，尽管并非所有地区的复苏都一样。

无论恢复采矿作业的速度多么缓慢，在国际上争夺人工智能产业关键资源的竞争中，都可能产生广泛的影响。

此前，锡供应不稳定，加上数据处理用微芯片生产扩张导致需求增加，造成锡价在 1 月份飙升至历史新高。

缅甸东部与中国接壤的佤邦，由佤邦联合军（UWSA，又称“红佤军”）控制，该军严格限制进入芒芒矿区及其运营信息。

联合社会主义运动（UWSA）被认为是世界上最大的非政府武装组织之一，长期以来因涉嫌参与毒品走私而面临国际制裁。

分析人士表示，来自中国的支持，包括佤邦集团与中国的商业联系，帮助佤邦避免了自2021年军方夺取政权以来，缅甸大部分地区陷入内战动荡的影响。

国际危机组织估计，曼莫煤矿于 2023 年关闭，很可能是由于佤邦有影响力的家族之间的权力斗争，而不是直接的战斗结果。

然而，该组织警告说，该矿仍面临经济可行性挑战，包括隧道被淹和高浓度锡矿床枯竭，这可能会使未来增产变得困难。