ปธ.TDRI เตือน กกต.อย่าแบกคดี สว. ให้ศาลฯเป็นผู้วางบรรทัดฐาน

วันนี้ (12 ก.ย.2569) นายสมเกียรติ ตั้งกิจวานิชย์ ประธานสถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย หรือ TDRI กล่าวปาฐกถาพิเศษหัวข้อ "บทบาทขององค์กรอิสระต่อการเมืองไทย" โดยมองว่า การแบ่งแยกอำนาจแบบดั้งเดิมระหว่างฝ่ายนิติบัญญัติ ฝ่ายบริหาร และฝ่ายตุลาการ อาจไม่เพียงพอต่อการปกป้องประชาธิปไตยในบริบทการเมืองสมัยใหม่

นายสมเกียรติระบุว่า ในหลายประเทศ พรรคฝ่ายค้านและฝ่ายนิติบัญญัติมักเผชิญข้อจำกัดในการตรวจสอบรัฐบาล ขณะที่ฝ่ายบริหารมีอำนาจใช้งบประมาณและมีแรงจูงใจในการสร้างฐานเสียงทางการเมือง จึงอาจเกิดความเสี่ยงต่อการใช้อำนาจโดยมิชอบหรือการทุจริตได้

ด้วยเหตุนี้ จึงมีแนวคิดให้จัดวาง "สถาบันปกป้องประชาธิปไตย" หรือองค์กรอิสระ ให้ทำหน้าที่เสมือนอำนาจอธิปไตยที่ 4 แยกจากฝ่ายนิติบัญญัติ บริหาร และตุลาการ โดยมีภารกิจสำคัญในการคุ้มครองกติกาการแข่งขันทางการเมือง รักษาสมดุลอำนาจ และป้องกันการละเมิดสิทธิเสรีภาพของประชาชน

อย่างไรก็ตาม นายสมเกียรติชี้ว่า การมีองค์กรอิสระเพียงอย่างเดียวไม่อาจรับประกันการทำหน้าที่ได้ เพราะความสำเร็จขึ้นอยู่กับสภาพแวดล้อมทางการเมือง หากการเมืองเปิดช่องให้เกิดการแทรกแซง องค์กรอิสระอาจกลายเป็นเครื่องมือจัดการฝ่ายตรงข้าม หรือเป็นเพียงกลไกรับรองความชอบธรรมให้ฝ่ายที่มีอำนาจ

เสนอ 4 เงื่อนไข ปรับสมดุลอิสระ-ตรวจสอบได้

ประธาน TDRI เสนอหลักสำคัญ 4 ประการในการออกแบบองค์กรอิสระ

ประการแรก คือ รัฐธรรมนูญที่ออกแบบดีไม่อาจป้องกันการยึดครองรัฐได้ทั้งหมด แต่สามารถลดความเสี่ยงจากการรวมศูนย์อำนาจได้ในระดับหนึ่ง

ประการที่ 2 คือ การกระจายอำนาจตรวจสอบให้เป็นเครือข่าย มีความยั่งยืนกว่าการฝากความหวังไว้กับองค์กรอิสระเพียงหน่วยงานเดียว เพราะเมื่อองค์กรหนึ่งถูกแทรกแซงหรือไม่สามารถทำหน้าที่ได้ ยังมีกลไกอื่นเข้ามาตรวจสอบและถ่วงดุล

ประการที่ 3 คือ กระบวนการสรรหาบุคลากรมีความสำคัญไม่แพ้การออกแบบโครงสร้างองค์กร เนื่องจากหากฝ่ายการเมืองเข้ามามีอิทธิพลต่อการคัดเลือกบุคคล องค์กรอิสระอาจสูญเสียความเป็นกลาง และกลายเป็นตราประทับรองรับการใช้อำนาจของรัฐบาล หรือเป็นอาวุธทางการเมืองในการจัดการฝ่ายตรงข้าม

ประการสุดท้าย คือ ความเป็นอิสระต้องดำเนินควบคู่กับความพร้อมรับผิด หรือการตรวจสอบย้อนกลับได้ องค์กรอิสระจึงควรเปิดเผยข้อมูล อธิบายเหตุผลในการตัดสินใจ และมีกลไกให้ประชาชนหรือหน่วยงานอื่นตรวจสอบได้ง่ายพอ ๆ กับอำนาจที่องค์กรใช้ตรวจสอบผู้อื่น

นายสมเกียรติยังมองว่า จุดอ่อนสำคัญของระบบไทยอยู่ที่กระบวนการสรรหาและบทบาทของวุฒิสภา ซึ่งมีอำนาจให้ความเห็นชอบบุคคลในองค์กรอิสระหลายตำแหน่ง จึงเสนอว่า หากมีการแก้ไขรัฐธรรมนูญในอนาคต ควรกระจายที่มาหรือช่องทางสรรหา ไม่ให้ระบบทั้งหมดขึ้นอยู่กับ "จุดอ่อนเดียว" และออกแบบให้เกิดเครือข่ายตรวจสอบระหว่างกัน

นอกจากนี้ ยังเสนอให้เพิ่มกลไกถอดถอนองค์กรอิสระที่ใช้งานได้จริง มีความโปร่งใส และเปิดให้ประชาชนเข้าชื่อได้ รวมถึงพิจารณาช่องทางให้มีการฟ้องร้องผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมืองต่อศาลฎีกาโดยตรงในกรณีที่เข้าข่ายกระทำความผิด

จี้ส่งคดีข้อสงสัยเลือก สว. ให้ศาลฎีกาวินิจฉัย

นายสมเกียรติกล่าวถึงวิกฤตความเชื่อมั่นต่อคณะกรรมการการเลือกตั้ง หรือ กกต. ว่า มีสาเหตุจากการขาดความพร้อมรับผิด ทั้งการเปิดเผยข้อมูลที่ยังไม่ละเอียดเพียงพอ การไม่อธิบายเหตุผลของการตัดสินใจ และการหลีกเลี่ยงการสื่อสารกับสังคมเมื่อเกิดข้อสงสัย

เขาระบุว่า ปัญหาดังกล่าวปรากฏทั้งในประเด็นการเลือกตั้ง สส. และกระบวนการเลือก สว. ซึ่งเป็นกระบวนการที่มีความซับซ้อนและไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อนในระบบการเมืองไทย จนนำมาสู่การวิพากษ์วิจารณ์การทำงานของ กกต. ในวงกว้าง

สำหรับกรณีข้อสงสัยเกี่ยวกับการฮั้วเลือก สว. นายสมเกียรติเสนอว่า กกต. ควรส่งสำนวนและพยานหลักฐานเข้าสู่การพิจารณาของศาลฎีกา เพื่อให้มีกระบวนการไต่สวนที่เปิดเผย โปร่งใส และเปิดโอกาสให้คู่กรณีสามารถซักค้านพยานหลักฐานได้

เขาเห็นว่า การให้ศาลฎีกาเป็นผู้วินิจฉัย จะช่วยสร้างบรรทัดฐานทางกฎหมายว่า พฤติกรรมลักษณะใดถือเป็นการกระทำที่เกินขอบเขตหรือขัดต่อกติกาการเลือก สว. ขณะเดียวกันยังช่วยลดภาระของ กกต. ในการเป็นผู้ชี้ขาดเพียงฝ่ายเดียวในคดีที่มีความละเอียดอ่อนและส่งผลต่อความเชื่อมั่นของสังคม

นายสมเกียรติเตือนว่า หาก กกต. เลือกยุติเรื่องโดยไม่ส่งคดีเข้าสู่ศาล อาจถูกตั้งคำถามว่าเป็นการละเว้นการปฏิบัติหน้าที่หรือเป็นการปกป้องความชอบธรรมของวุฒิสภา ทั้งนี้เป็นข้อเสนอและความเห็นของประธาน TDRI ต่อแนวทางแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้า

เขาย้ำว่า ที่มาของ สว. มีความสำคัญ เพราะวุฒิสภามีบทบาทในการกลั่นกรองกฎหมาย และให้ความเห็นชอบบุคคลที่จะดำรงตำแหน่งในองค์กรอิสระ หากข้อสงสัยเกี่ยวกับกระบวนการได้มาซึ่ง สว. ไม่ได้รับการคลี่คลาย ความคลางแคลงต่อความชอบธรรมอาจส่งผลต่อเนื่องไปยังองค์กรอิสระอื่นในอนาคต

กองปราบฯ แกะเส้นเงินมูลนิธิอดีตพระโชติ เพิ่งตั้งต้นปี-รูปแบบคล้ายพระบาทน้ำพุ

กาฬสินธุ์ปูพรมล่า "ปลาหมอคางดำ" เขื่อนลำปาว หวั่นสะเทือนเศรษฐกิจ 2 พันล้าน

"รุทธพล" ชี้ "คุกมีไว้ขังคนจน" เป็นคำพูดในอดีต ยันมีกองทุนยุติธรรมช่วยสู้คดี

"เต้ อาชีวะ" พาภรรยาเจ้าของสวนสัตว์สมุย ยื่นอุทธรณ์ มท.ทบทวนคำสั่งเนรเทศ

สมเกียรติตั้งกิจวานิชย์

今天（2026年9月12日），泰国发展研究院（TDRI）院长颂吉·唐吉瓦尼奇先生就“独立组织在泰国政治中的作用”这一主题发表了特别演讲。他认为，在现代政治环境下，立法、行政和司法部门之间传统的权力分立可能已不足以保护民主。

颂吉先生指出，在许多国家，反对党和立法者在监督政府方面往往面临诸多限制，而行政部门却有权支配预算，并有动机建立政治基础，从而增加了滥用权力或腐败的风险。

因此，有人提出了建立“民主保护研究所”或独立组织的概念，作为政府的第四个分支，与立法、行政和司法部门分开，其关键使命是保护政治竞争规则，维护权力平衡，防止侵犯人民的权利和自由。

然而，颂吉先生指出，独立组织的存在本身并不能保证其有效运作，因为成功与否取决于政治环境。如果政治允许干预，独立组织就可能沦为清除异己的工具，或者仅仅成为巩固当权者合法性的手段。

提出了独立且可验证的余额调整的四个条件。

TDRI总裁提出了设计独立组织的四个关键原则。

首先，一部设计良好的宪法不能阻止国家完全占领，但可以在一定程度上降低权力集中的风险。

其次，将监督权分散到一个网络中比将所有希望寄托于单一独立组织更具可持续性。因为如果某个组织受到干扰或无法正常运作，其他机制可以介入以提供制衡。

第三，人员招聘流程与组织结构设计同等重要。如果政治因素影响选拔过程，独立组织可能会失去中立性，沦为政府权力的工具或镇压反对派的政治武器。

最后，独立性必须与问责制相结合，即具备可追溯性。因此，独立组织应当公开信息，解释其决策的理由，并建立相应的机制，使公众或其他机构能够像该组织自身监督他人一样，轻松地对其进行审查。

颂吉先生也认为，泰国体制的一个主要缺陷在于遴选程序和参议院的作用，参议院拥有批准众多独立职位人选的权力。因此，他建议，如果未来修改宪法，遴选来源或方法应多元化，以避免整个体制依赖于单一缺陷，并应建立一套制衡机制。

此外，还提议加强对独立组织的罢免机制，使其务实、透明，并接受公众请愿；同时考虑如果政治官员涉嫌不当行为，可以通过最高法院直接起诉的途径。

关于参议院选举程序疑点的案件应提交最高法院裁决。

颂吉先生表示，民众对选举委员会的信任危机源于缺乏问责制，包括信息披露不足、未能解释决策理由以及在出现问题时避免与公众沟通。

他表示，这些问题在议会选举和参议院选举过程中都很明显，而参议院选举在泰国政治体制中是一个复杂且前所未有的过程，导致选举委员会的工作受到广泛批评。

针对参议院选举中涉嫌串谋一事，颂吉先生建议选举委员会将案件卷宗和证据提交最高法院审议。这将确保调查过程公开透明，使双方都能对证据进行交叉质询。

他认为，由最高法院做出最终裁决将有助于确立法律先例，明确何为过度行为或违反参议院选举规则。同时，这也能减轻选举委员会的负担，否则该委员会将成为影响公众信任的敏感案件的唯一仲裁者。

颂吉先生警告说，如果选举委员会选择在不将此事提交法院的情况下就结束此事，则可能被质疑为玩忽职守或试图维护参议院的合法性。这是泰国民主改革协会主席对当前解决方案的建议和意见。

他强调，参议员的出身至关重要，因为参议院在审查法律和批准个人担任独立组织职务方面发挥着重要作用。如果对参议员遴选过程的疑虑得不到消除，那么对其合法性的质疑可能会对未来其他独立组织产生连锁反应。

犯罪打击部门正在追踪前帕乔蒂基金会的财务状况，该基金会成立于今年年初，其结构与帕巴南普寺类似。

加拉信府在兰宝水坝发起大规模“黑颏罗非鱼”捕捞行动，担心会造成 20 亿泰铢的经济损失。

鲁塔普尔表示，“监狱是穷人的监狱”这种说法已经过时了，并确认有司法基金可以帮助打官司。

“Tae Achiwa”和他的妻子（苏梅岛动物园的主人）向内政部提出上诉，要求复核驱逐令。

颂吉·唐吉瓦尼奇