คุมเข้ม "Non-Bank" ซื้อก่อน - ผ่อนทีหลัง

ประเทศไทยเรากำลังเผชิญกับปัญหาใหม่ที่ใหญ่กว่า ปัญหาเชิงโครงสร้างของระบบเศรษฐกิจไทย เมื่อธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) หรือแบงก์ชาติ ตรวจพบว่า เด็กรุ่นใหม่ราวร้อยละ 45 เริ่มต้นกู้เงินครั้งแรกผ่านบริการจากธุรกิจการเงินที่ไม่ใช่ธนาคาร (Non-Bank)...

โดยใช้เงินค่าขนม ค่าเช่าหอ หรือค่าเทอมที่พ่อแม่ให้เป็นรายอาทิตย์ หรือรายเดือนมาใช้ก่อน ในลักษณะที่เรียกว่า BNPL หรือ Buy Now, Pay Later ซึ่งก็คือ "การซื้อก่อน จ่ายทีหลัง" นั่นเอง

ขณะที่เด็กกลุ่มนี้ กำลังจะก้าวเข้าสู่วัยทำงาน และกลายเป็นกำลังแรงงานรุ่นใหม่ของประเทศ แต่ยังไม่ทันมีเงินเดือนจริง พวกเขาก็สร้างภาระหนี้ให้แก่ตนเอง ตั้งแต่ยังอายุน้อยๆ เสียแล้ว

สำคัญก็คือ เด็กรุ่นใหม่ไม่รู้เลยว่า การซื้อก่อน จ่ายทีหลัง หรือผ่อนชำระภายหลังมีปัญหาดอกเบี้ยแอบแฝงสูงเกินจริง โดยแบงก์ชาติพบการคิดอัตราดอกเบี้ย และค่าธรรมเนียมแอบแฝงสูงถึง 25-33% หรือบวกค่าธรรมเนียมผ่าน e-Wallet ที่รวมๆ กันแล้ว ผู้ซื้อต้องรับภาระดอกเบี้ย และค่าธรรมเนียมที่พุ่งสูงถึง 35% ซึ่งไม่เป็นธรรมอย่างยิ่ง

วิทัย รัตนากร ผู้ว่าฯ แบงก์ชาติ เปิดเผยว่า ปัญหานี้กำลังเป็นปัญหาใหญ่ที่ซ้ำเติมปัญหาหนี้ครัวเรือน แบงก์ชาติจึงต้องเร่งตรวจสอบพฤติการณ์ของบรรดา Non-Bank ที่มีอยู่กว่า 3,600 แห่งทั่วประเทศ ก่อนจะออกมาตรการยกระดับการคุมเข้มธุรกิจเหล่านี้ให้ทันในไตรมาสที่ 4 ของปี 69

มาตรการนี้จะพุ่งเป้าไปที่การจัดการกับการคิดอัตราดอกเบี้ย และค่าธรรมเนียมซ้ำซ้อน แอบแฝง หรือมีลักษณะทบต้น เพื่อคุ้มครองผู้บริโภครายย่อยไม่ให้ถูกเอารัดเอาเปรียบ

สำคัญกว่านั้น แบงก์ชาติ ยังพบว่า ธุรกิจนี้มีฐานผู้ใช้งานขนาดใหญ่ โดยมีบัญชีสินเชื่อส่วนบุคคลกว่าร้อยละ 75 อยู่กับ Non-Bank และ มีมูลค่าหนี้คิดเป็นร้อยละ 55 ของตลาด ซึ่งสะท้อนว่า ประชาชนพึ่งพาบริการเหล่านี้เป็นหลัก

Non-Bank ถือเป็นธุรกิจการให้บริการรูปแบบหนึ่ง ซึ่งให้ประโยชน์ในแง่ของการทำหน้าที่เป็นผู้ให้สินเชื่อที่ช่วยเหลือผู้ไม่มีหลักประกัน หรือยังไม่มีประวัติทางการเงิน สามารถเข้าถึงการจับจ่ายใช้สอยทั่วๆ ไปได้

ที่สำคัญคือ ธุรกิจ Non-Bank เหล่านี้ เชิญชวนให้ผ่อนชำระเงินค่าสินค้าได้ด้วยการให้อัตราดอกเบี้ยต่ำ ผ่อนชำระได้นาน 10 เดือน แต่ลับหลังกลับเก็บดอกเบี้ยทบไปทบมาหลายชั้น จนแบงก์ชาติ มองเห็นการเอารัดเอาเปรียบผู้บริโภคที่ยังไม่มีความรู้ความเข้าใจมากพอ จนกลายเป็นผู้ถูกเอารัดเอาเปรียบไปในที่สุด

ผู้ว่าฯ แบงก์ชาติ เปิดเผยด้วยว่า คณะกรรมการนโยบายสถาบันการเงิน (กนส.) ได้ให้ความเห็นชอบกับร่างหลักเกณฑ์การกำกับดูแลธุรกิจสินเชื่อประเภท "ซื้อก่อนจ่ายทีหลัง" (Buy Now Pay Later: BNPL) เรียบร้อยแล้ว

อย่างไรก็ตาม แบงก์ชาติจะเปิดรับฟังความคิดเห็น (Public Hearing) ภายในเดือน ก.ย. 69 นี้ เพื่อนำข้อมูลมาปรับปรุงก่อนประกาศใช้จริงภายในไตรมาส 4 ปี 2569

สำหรับเกณฑ์ใหม่นี้ จะกำหนดให้ธุรกิจ BNPL เป็นธุรกิจที่ต้องได้รับใบอนุญาต (License) เป็นการเฉพาะ โดยผู้ประกอบการรายเดิมที่ดำเนินธุรกิจอยู่แล้วราว 6 แห่งขึ้นไป จะต้องเข้าสู่ระบบการขอใบอนุญาตตามเงื่อนไข เพื่อสร้างมาตรฐานการปล่อยสินเชื่อที่โปร่งใส และเป็นธรรม

จากข้อมูลพบว่า ธุรกิจ BNPL เติบโตขึ้นถึง 10 เท่าในช่วง 4 ปีที่ผ่านมา โดยมีผู้ใช้งานเพิ่มขึ้นจาก 600,000 คนกลายเป็น 6 ล้านคน

ที่น่าเป็นกังวลคือ กลุ่มคนรุ่นใหม่ร้อยละ 45 นี่แหละ ที่เริ่มต้นสร้างหนี้ก้อนแรกผ่านบริการ BNPL ซึ่งเป็นการกู้ยืมเพื่อการบริโภค แบงก์ชาติ จึงเตรียมออกใบอนุญาตใหม่ ด้วยการจำกัดอายุผู้ใช้บริการต้องมีอายุระหว่าง 18 - 20 ปีขึ้นไป

นอกจากนี้ จะจำกัดอัตราดอกเบี้ยให้อยู่ในกรอบร้อยละ 15 - 20 และ จำกัดวงเงินสินเชื่อไม่เกิน 20,000 บาทต่อราย เพื่อป้องกันไม่ให้เยาวชนก่อหนี้เกินตัว โดยมีเงื่อนไขสำคัญ คือ ออกเกณฑ์แล้วต้องเข้าสู่ระบบ หากไม่เข้าสู่ระบบ ธุรกิจนี้จะไม่สามารถประกอบกิจการต่อไปได้ และต้องปิดตัวลง

"ปัจจุบันความเสี่ยงของระบบการเงินไม่ได้อยู่ที่ธนาคารพาณิชย์เพียงอย่างเดียว หรืออยู่ที่ความเสี่ยงว่า ธนาคารจะล้ม และไม่สามารถคืนเงินแก่ผู้ฝากได้ แต่ความเสี่ยงส่วนหนึ่งได้เคลื่อนออกไปอยู่ใน Non-Bank มากขึ้น โดยเฉพาะเมื่อธุรกิจนี้ มีจำนวนเพิ่มมากขึ้น มีขนาดใหญ่ขึ้น และมีรูปแบบธุรกิจที่ซับซ้อนขึ้นมากถึง 24 ประเภท" ผู้ว่าฯ วิทัย กล่าว

แบงก์ชาติจึงต้องเปลี่ยนแนวทาง และวิธีการกำกับดูแลให้เหมาะสม หากไม่ดำเนินการ เรื่องนี้อาจกลายเป็นปัญหาใหญ่ในอนาคตโดยเฉพาะการสร้างความเป็นธรรมในการให้บริการทางการเงิน

แบงก์ชาติยุคนี้เปลี่ยนไปจริงๆ เขาไม่ได้ดูแลเสถียรภาพด้านการเงินของประเทศอย่างเดียว แต่ยังยืนตัวตรงในการดูแลคนไทยรายเล็กรายน้อยให้ได้รับความเป็นธรรมด้วย

泰国正面临一个全新且更为严峻的问题：泰国经济体系内部的结构性问题。泰国银行（BOT）发现，约45%的年轻人首次贷款是通过非银行金融服务机构获得的……

这包括使用父母每周或每月给的零用钱、房租或学费，以一种被称为 BNPL 或“先买后付”的方式进行消费，意思是“先买后付”。

这些年轻人即将进入职场，成为国家的新劳动力，但他们在很年轻的时候就已经背负了债务，甚至在开始挣工资之前就已经如此。

至关重要的是，年轻一代并未意识到“先买后付”或分期付款计划存在过高的隐性利率。泰国银行发现，隐性利息和费用高达25%至33%，如果加上电子钱包手续费，消费者最终承担的利息和费用可能高达35%，这极其不公平。

泰国央行行长维泰·拉达那贡透露，这个问题正日益成为加剧家庭债务的重大隐患。因此，央行必须紧急调查全国3600多家非银行机构的活动，并在2026年第四季度对这些机构实施更严格的监管。

这项措施旨在解决重复、隐性或复利利率和费用问题，以保护小消费者免受剥削。

更重要的是，央行还发现，该业务拥有庞大的用户群体，超过 75% 的个人贷款账户由非银行机构持有，占整个债务市场的 55%，这反映出公众对这些服务的主要依赖。

非银行机构是一种服务型企业，其提供的益处在于充当贷款人，帮助那些没有抵押品或信用记录的人获得一般消费能力。

值得注意的是，这些非银行机构诱使消费者以低利率和长达10个月的还款期限分期付款购买商品。然而，在幕后，他们却秘密收取多层复利。泰国银行认为这是对缺乏足够知识和理解的消费者的剥削，最终使他们成为这种骗局的受害者。

泰国银行行长还透露，金融机构政策委员会（FIPC）已批准了“先买后付”（BNPL）贷款监管指南草案。

不过，央行将于 2026 年 9 月举行公开听证会，收集意见以进行修订，之后相关规定将于 2026 年第四季度正式实施。

根据这些新标准，先买后付（BNPL）业务需要获得特定许可证。现有的先买后付运营商（约6家或以上）需要按照相关条款和条件申请许可证，以建立透明公平的贷款标准。

数据显示，BNPL业务在过去四年里增长了十倍，用户数量从60万增加到600万。

令人担忧的是，45%的年轻人开始通过“先买后付”（BNPL）服务（即消费贷款）承担他们的第一笔债务。因此，泰国银行正准备发放新的牌照，将服务用户年龄限制在18至20岁或以上。

此外，利率上限将设定在15%至20%，每人贷款额度上限为2万泰铢，以防止青少年背负过多债务。一项关键条件是，一旦这些指导方针制定完成，企业必须加入该系统；否则，它们将无法继续运营，并被迫关闭。

“目前，金融体系的风险并非仅仅由商业银行承担，也并非仅仅由银行倒闭和无力偿还储户的风险承担。很大一部分风险已经转移到非银行机构，尤其是在这些机构的数量、规模和复杂性不断增加的情况下，现在已涵盖多达24种不同的类型，”维泰行长表示。

因此，央行需要相应地调整其方法和监管手段。否则，未来可能会出现重大问题，尤其是在确保金融服务公平性方面。

如今，泰国央行确实发生了翻天覆地的变化。他们不仅维护国家的金融稳定，而且坚定地确保普通泰国民众得到公平对待。