สภาพอากาศสุดขั้ว นักวิชาการชี้ ฝนตกหนัก-ฝนแช่ เกิดจากโลกร้อน

วันที่ 16 ก.ย.2569 นายสนธิ คชวัฒน์ นักวิชาการด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ โพสต์ข้อความในเฟซบุ๊ก วิเคราะห์สถานการณ์สภาพอากาศที่มีฝนตกหนักในช่วงระหว่างวันที่ 17-20 ก.ย.2569 โดยระบุว่า ประเทศไทยมีฝนตกหนัก มาจากร่องมรสุมที่พาดผ่าน หลังจากนี้ความแห้งแล้งจะตามมา

โดยสรุปให้เห็นภาพ ร่องมรสุมเปรียบเสมือน "สายพานผลิตฝนขนาดใหญ่" ที่จะเลื่อนมาวางแปะอยู่บนประเทศไทยตามฤดูกาล เมื่อลมชื้นจากทะเลวิ่งเข้ามาเจอกับร่องนี้ ก็จะถูกปั๊มขึ้นไปกลายเป็นฝนตกลงมาอย่างหนัก

เนื่องจากปัจจุบันโลกเผชิญกับภาวะโลกร้อนและโลกเดือดทำให้อุณหภูมิของมหาสมุทรและชั้นบรรยากาศสูงขึ้นผิดปกติ ชั้นบรรยากาศที่ร้อนขึ้นจะสามารถกักเก็บความชื้นและไอน้ำได้มากกว่าเดิม ส่งผลให้เมื่อมีระบบอากาศมากระตุ้น ฝนที่ตกจึงกลายเป็นฝนตกหนักรุนแรงในลักษณะสภาพอากาศสุดขั้วหรือ Extreme Weather แม้ว่าจะอยู่ในช่วงเอลนีโญก็ตาม

แม้ว่าภาพรวมของเอลนีโญจะกดดันไม่ให้เกิดฝน แต่ร่องมรสุมที่พาดผ่านประเทศไทยในระยะสั้นที่ทรงพลังสามารถเอาชนะอิทธิพลของเอลนีโญได้ชั่วคราว

หลังจากนี้ในช่วงเดือน ต.ค.-ธ.ค.2569 สัญญาณความแห้งแล้งจะชัดเจนมากขึ้น ภาคเหนือและภาคกลางจะเผชิญภาวะฝนน้อยอย่างน่าใจหาย ส่งผลกระทบต่อปริมาณน้ำต้นทุนในเขื่อนกักเก็บน้ำ ผลกระทบจะลากยาวข้ามปีไปถึงฤดูร้อนปีหน้าประเทศไทยอาจจะเผชิญกับสภาพอากาศที่ร้อนจัดกว่าปกติ ดัชนีความร้อน (Heat Index) อาจพุ่งสูงถึง 40-50 องศาเซลเซียส ควบคู่ไปกับปัญหาวิกฤตภัยแล้ง ไฟป่าและฝุ่น PM 2.5 ด้วย

สำหรับร่องมรสุมที่พาดผ่านประเทศไทย คือ ปรากฏการณ์ทางอุตุนิยมวิทยา ที่เป็นสาเหตุหลักที่ทำให้ประเทศไทยมีฝนตกชุกหนาแน่นและเกิดฝนตกหนักถึงหนักมากในแต่ละปี กลไกที่ทำให้เกิดปรากฏการณ์นี้สามารถอธิบายให้เข้า ใจได้ง่าย ๆ ดังนี้

1. ร่องมรสุม คืออะไร?

ร่องมรสุม (Monsoon Trough) หรือที่นักอุตุนิยมวิทยาเรียกว่า "ร่องความกดอากาศต่ำ"คือ แนวแกนของพื้นที่ที่มีความกดอากาศต่ำมารวมตัวกันบริเวณนี้ซึ่งเป็นจุดที่ลมสินค้า(Trade Winds) จากสองซีกโลกวิ่งมาชนกัน (ลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ และลมมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือ) เมื่อลมวิ่งมาชนกัน อากาศจะไม่มีทางไป จึงต้องยกตัวขึ้นสู่อากาศก่อตัวเป็นเมฆฝนขนาดใหญ่จำนวนมากตลอดแนวร่อง

2. ทำไมถึงมาพาดผ่านประเทศไทย? สาเหตุหลักเกิดจากการเอียงของแกนโลกและการโคจรของโลกรอบดวงอาทิตย์ซึ่งทำให้ตำแหน่งที่แสงแดดตกกระทบ ตั้งฉากกับผิวโลกเปลี่ยนไปในแต่ละช่วงเวลาของปี

- ช่วงกลางปี (พฤษภาคม - ตุลาคม) ซีกโลกเหนือจะหันเข้าหาดวงอาทิตย์ ทำให้อุณหภูมิบนภาคพื้นทวีปเอเชียร้อนจัด อากาศร้อนจะลอยตัวสูงขึ้นเกิดเป็นแนวความกดอากาศต่ำ

- การขยับของร่องแนวความกดอากาศต่ำนี้ จะขยับเลื่อนขึ้นลงตามการเคลื่อนที่ของดวงอาทิตย์ โดยในช่วงฤดูฝน ร่องนี้จะเลื่อนขึ้นมาพาดผ่านภาคใต้ ภาคกลาง ภาคตะวันออกและภาคเหนือ /อีสาน ของประเทศไทยพอดี

3.ผลกระทบเมื่อร่องมรสุมพาดผ่านประเทศไทยเมื่อร่องมรสุมนี้เลื่อนลงมาสถิตหรือพาดผ่านประเทศไทย จะเกิดสิ่งเหล่านี้ขึ้น

- ฝนตกหนักต่อเนื่อง บริเวณที่แนวร่องพาดผ่านตรงๆ จะเกิดเมฆมาก และ มีฝนตกชุกหนาแน่น แช่อยู่เป็นเวลานานหลายวัน

- ความเสี่ยงน้ำท่วม เป็นช่วงที่เสี่ยงต่อการเกิดน้ำท่วมฉับพลัน อาจมีน้ำป่าไหลหลากและน้ำล้นตลิ่งมากที่สุด เนื่องจากปริมาณน้ำฝนจะสะสมอย่างรวดเร็ว

เนปาลเตรียมฟื้นประเทศหลังมหาอุทกภัย คาดค่าฟื้นฟูทะลุ 5 พันล้านดอลลาร์

UN เตือนสะเทือนทั้งโลก "ซูเปอร์เอลนีโญ" 2570 ร้อนสุดขั้ว-ทะเลเดือด

2026年9月16日，环境与健康专家Sonthi Kochawat先生在Facebook上发布了一条消息，分析了2026年9月17日至20日期间的强降雨情况。他指出，泰国的强降雨是由于季风槽过境造成的，随后将会出现干旱。

举例来说，季风槽就像一条“大型降雨传送带”，它会随着季节变化在泰国上空移动和停留。当来自海洋的潮湿空气遇到这条季风槽时，就会被抬升，从而导致强降雨。

由于目前全球正经历全球变暖和气候变暖，海洋和大气温度异常升高。这种变暖的大气能够容纳更多的水分和水蒸气，导致降雨量更大、强度更高，从而引发极端天气事件，即使在厄尔尼诺现象期间也是如此。

虽然厄尔尼诺现象总体上抑制了降雨，但短期内经过泰国的强劲季风槽可以暂时抵消厄尔尼诺现象的影响。

2026年10月至12月，干旱迹象将更加明显。泰国北部和中部地区将面临极低的降雨量，影响水库水位。这种影响将持续到明年夏季，届时泰国可能出现异常高温天气，体感温度可能飙升至40-50摄氏度，同时还伴有持续干旱、野火和PM2.5污染。

季风槽过境泰国是一种气象现象，是该国每年强降雨的主要原因。造成这种现象的机制可以简单解释如下：

1. 什么是季风槽？

季风槽，气象学家也称之为“低压槽”，是低压区汇聚的轴线。这里是来自南北半球的信风（西南季风和东北季风）交汇之处。当这些风相遇时，空气无处可去，被迫上升，在槽线沿线形成大量大型雨云。

2. 为什么太阳会经过泰国？主要原因是地球自转轴的倾斜以及地球绕太阳的公转，导致太阳光垂直照射地球表面的位置在一年中的不同时间发生变化。

- 年中（5月至10月），北半球倾斜朝向太阳，导致亚洲大陆气温极高。这些热空气上升，形成低气压系统。

- 这条低压槽会随着太阳的移动而上下移动。在雨季，这条低压槽会向北移动，经过泰国南部、中部、东部和北部/东北部地区。

3. 季风槽过境泰国的影响：当季风槽南移至泰国或过境泰国时，将会出现以下情况：

- 槽线直接经过的地区预计将出现持续强降雨，导致云层覆盖和持续数日的强降雨。

- 洪水风险：此时期最容易发生山洪暴发，由于降雨迅速积聚，暴雨、泥石流和河流泛滥的风险最大。

尼泊尔正在为洪灾后的重建做准备，预计重建费用将超过 50 亿美元。

联合国警告全球将面临冲击：2027 年的“超级厄尔尼诺”现象将带来极端高温和沸腾的海水。