นักขับเคลื่อนคราฟต์เบียร์ฯ แจงดราม่าลิซ่า ตั้งใจสะท้อนปัญหากฎหมายลูก มาตรา 32

นักขับเคลื่อนด้านคราฟต์เบียร์ไทย แจงปมวิเคราะห์ดราม่า “ลิซ่า” หมดแก้ว ชี้อยากให้เห็นปัญหาของกฎหมายลูกในมาตรา 32/2 ของ พ.ร.บ.ควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ฯ ที่ยังเป็นสุญญากาศ ห่วงรายย่อย ประชาชน แชร์โพสต์โดนมากกว่า

วันที่ 18 ก.ย. 2569 จากกรณีซูเปอร์สตาร์ระดับโลก “ลิซ่า-ลลิษา มโนบาล” ไปออกรายการ The Tonight Show Starring Jimmy Fallon ซึ่งเป็นรายการดังระดับโลก โดยในช่วงท้ายมีการพูดถึงสูตรเครื่องดื่มที่ชื่นชอบ ซึ่งได้มาจากโลกออนไลน์ จนกลายเป็นที่วิพากษ์วิจารณ์ถึงข้อกฎหมายในประเทศไทย

ล่าสุดเฟซบุ๊ก “Arty Sivahansaphan” ของ อาทิตย์ ศิวะหรรษาพันธ์ นักขับเคลื่อนด้านคราฟต์เบียร์ไทย ได้ออกมาโพสต์ข้อความแสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับกฎหมายในมาตรา 32/2 ของพระราชบัญญัติควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2568 ซึ่งเป็นหมวดที่เกี่ยวกับการโฆษณา

โดยในโพสต์ดังกล่าว นายอาทิตย์ ระบุว่า “เคสลิซ่า อาจจะเข้าข่าย 32/2 ใน พ.ร.บ.ฉบับแก้ไข ระบุว่า ห้ามผู้ใดใช้ชื่อเสียงหาประโยชน์ส่วนตน เพื่อสื่อสารต่อสาธารณชน ด้วยการแสดงชื่อหรือเครื่องหมายของเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ โดยมุ่งหมายชักจูงให้ผู้อื่นบริโภค ยกเว้นเป็นการสื่อสารทางวิชาการในวงจำกัด โดยมีหลักเกณฑ์ตามที่รัฐมนตรีประกาศกำหนด”

ที่ภาษามันชวนกำกวมแบบนี้ เป็นผลมาจากการที่ฝั่งต้านเหล้า ยืนกรานว่ายังไงก็ต้องมีการห้ามสื่อสาร (คำนี้ตีความแบบกว้างได้) ทางเราซึ่งเป็น กมธ.เสียงส่วนน้อย ใช้เวลาเจรจาข้อนี้เกือบ 2 เดือน กว่าจะได้ข้อยุติว่า ให้มีสร้อยต่อท้ายว่า ถ้าเป็นเรื่องวิชาการก็ขอให้สื่อสารได้ ไม่มีข้อแม้ยกเว้นว่า ถ้าสื่อนั้นๆ มาจากนอกราชอาณาจักร จะไม่มีความผิด ซึ่งข้อนี้เคยมีใน พ.ร.บ.เก่า แต่ยกเลิกไปแล้ว

แต่ ณ วันที่ 17 ก.ย. ที่ผ่านมา กฎหมายลูกในหมวดมาตรา 32 ยังไม่ออกเลยสักข้อ ทำให้มันเป็นกึ่งสูญญากาศ ยังบังคับใช้กฎหมายในหมวดโฆษณาไม่ได้สักข้อ ขอไม่ออกความเห็นประเด็นว่าลิซ่าจะทำผิด พ.ร.บ.มั้ย เพราะตีความกันงงแน่นอน แต่ขอออกความเห็นว่า เคสลิซ่าไปออกรายการที่อเมริกา บรรดาอนุกรรมการเอามาพิจารณาไปออกกฎหมายลูกแบบเหนือความคาดหมายแน่นอน

เกี่ยวกับเรื่องนี้ นายอาทิตย์ อธิบายเพิ่มเติมว่า กฎหมายลูกในหมวดมาตรา 32 ยังไม่ออก ทำให้เรานิยามไม่ได้เลยว่า ทำอะไรได้บ้าง ผู้ผลิตรายย่อย ก็ไม่กล้าทำอะไร เพราะกลัวโดนจับ ซึ่งที่ผ่านมา เราสู้รบปรบมือกันมานานมาก ใช้ช่องทางรัฐธรรมนูญ ในการรวบรวมชื่อจนขอแก้ไขกฎหมายบางข้อได้ แต่พอแก้ได้ ก็มาติดปัญหากฎหมายลูกของมาตรา 32/2 เกี่ยวกับผู้มีชื่อเสียงอีก เพราะยังไม่มีอะไรมานิยาม แล้วใครเป็นผู้มีชื่อเสียง ซึ่งก็ต้องมาตีความกันจนปวดหัว ที่ผ่านมาใช้ดุลยพินิจจากเจ้าหน้าที่เท่านั้น ไม่มีอะไรเป็นบรรทัดฐาน ถือเป็นสิ่งที่น่ากลัวมาก ยกเว้นว่าเป็นการสื่อสารทางวิชาการในวงจำกัด อาทิ การพูดถึงข้อเท็จจริงเกี่ยวกับที่มา และกรรมวิธีในการผลิตเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ หรือข้อมูลทางวิทยาศาสตร์

แม้กระทั่งเรื่องการติดป้ายคำเตือน ก็โดนยัดกลับเข้ามาในกฎหมายลูกอีกว่า ห้ามแสดงให้เห็นตัวสินค้า ต้องมีคำเตือนขนาดเท่าไร และใช้พื้นที่ได้แค่ 5%

และจากที่โพสต์ออกไป ตนไม่ได้กังวลว่าลิซ่าจะโดนอะไร แต่เป็นห่วงคนทั่วไปมากกว่า หรือแม้กระทั่งผู้ประกอบการรายย่อย ร้านข้าวต้ม หากมีการแชร์ภาพ หรือโพสต์ออกไป ก็สุ่มเสี่ยงที่จะผิดกฎหมาย ยกตัวอย่างที่ผ่านมา เคยมีคนที่ไปเที่ยวญี่ปุ่น แล้วถ่ายภาพเครื่องดื่มแอลกอฮอล์บนชั้นวางสินค้าลงโซเชียล กลับมาโดนหมายทันที เขาให้เหตุผลว่า ทำให้คนอยากบินไปกิน

และอีกเรื่องที่ตนห่วงคือ สำนักงานคณะกรรมการควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ มีระบบรับแจ้งการกระทำความผิด 24 ชม. เป็นระบบที่คล้ายการล่าแม่มด ใครจะแจ้งก็ได้ ไม่มีการเปิดเผยข้อมูล ส่วนเจ้าหน้าที่ก็ต้องลงพื้นที่ไปทำการสอบสวน เพราะหากไม่ทำ ก็อาจจะโดนละเว้นการปฏิบัติหน้าที่ และถ้าหากมีความผิด สิ่งที่น่ากังวลที่สุด คือ ค่าปรับรายวัน ซึ่งที่ผ่านมา ผู้ค้ารายย่อยจะโดนกันค่อนข้างมาก

ส่องหมวด 4/1 การโฆษณา ในพระราชบัญญัติ ควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2568

มาตรา 32/1 ห้ามผู้ใดโฆษณาเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ เว้นแต่เป็นการให้ข้อมูลข่าวสาร ความรู้ หรือประชาสัมพันธ์เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ทั้งนี้ตามหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขที่รัฐมนตรีประกาศกำหนดโดยคำแนะนำของคณะกรรมการควบคุม

มาตรา 32/2 ห้ามผู้ใดใช้ชื่อเสียงเพื่อแสวงหาประโยชน์ส่วนตนสื่อสารข้อมูลต่อสาธารณชนโดยการแสดงชื่อหรือเครื่องหมายของเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ โดยมุ่งหมายชักจูงใจให้ผู้อื่นบริโภคเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ เว้นแต่เป็นการสื่อสารทางวิชาการให้แก่สมาชิกในวงจำกัด ทั้งนี้ตามหลักเกณฑ์ที่รัฐมนตรีประกาศกำหนดโดยคำแนะนำของคณะกรรมการควบคุม

มาตรา 32/3 ห้ามผู้ใดโฆษณาผลิตภัณฑ์หรือสิ่งอื่นใดที่ใช้ชื่อหรือเครื่องหมายของเครื่องดื่มแอลกอฮอล์เป็นชื่อหรือเครื่องหมายของผลิตภัณฑ์หรือสิ่งนั้น หรือโฆษณาโดยการนำเอาชื่อ เครื่องหมาย หรือสัญลักษณ์ของเครื่องดื่มแอลกอฮอล์มาตัด ต่อเติม หรือดัดแปลงข้อความให้เป็นส่วนหนึ่งของชื่อหรือเครื่องหมายของผลิตภัณฑ์หรือสิ่งนั้น ทั้งนี้ในลักษณะที่อาจทำให้เข้าใจได้ว่าหมายความถึงการโฆษณาเครื่องดื่มแอลกอฮอล์

มาตรา 32/4 ห้ามผู้ใดให้การสนับสนุนกิจกรรมเพื่อสังคมหรือเพื่อสาธารณประโยชน์แก่บุคคล กลุ่มบุคคล หน่วยงานของรัฐ หรือองค์กรเอกชน ในลักษณะที่ส่งเสริมการบริโภคเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ทั้งนี้ตามที่รัฐมนตรีประกาศกำหนดโดยคำแนะนำของคณะกรรมการควบคุม

มาตรา 32/5 ห้ามผู้ใดเผยแพร่กิจกรรมหรือข่าวสารเพื่อประชาสัมพันธ์กิจกรรมอันมีลักษณะต้องห้ามตามมาตรา 32/4”

一位泰国精酿啤酒活动人士分析了“丽莎”空杯事件，指出《酒类管制法》第32/2条的附属法规存在漏洞，形同虚设。他们担忧，转发相关帖子的小企业和公众会因此遭受更多负面影响。

2026年9月18日，国际巨星丽莎·马诺班做客世界知名脱口秀节目《吉米·法伦今夜秀》。在节目的最后一个环节，她分享了自己从网上找到的最爱饮品配方，此举引发了人们对泰国相关法律的质疑。

近日，泰国精酿啤酒活动家 Arty Sivahansaphan 在 Facebook 上发帖（“Arty Sivahansaphan”），表达了他对《酒精饮料管制法》（2025 年第 2 号修正案）第 32/2 条的看法，该条涉及广告。

Arthit 先生在帖子中表示：“Lisa 的案例可能符合修订后的法案第 32/2 条的规定，该条规定，任何人不得利用其名气谋取私利，通过展示酒精饮料的名称或标志来向公众宣传，意图劝说他人饮用该饮料，但部长规定的有限学术交流除外。”

措辞上的歧义源于反酒精一方坚持全面禁止交流（这一表述本身就存在多种解读）。作为委员会中的少数派，我们花了近两个月的时间就此问题进行谈判，最终达成共识：增加一项条款，明确学术交流不受任何限制，且来自王国境外的交流不构成违法行为。这项规定曾存在于旧法中，但已被废除。

然而，截至9月17日，第32条项下的任何附属法规均未颁布，造成了法律真空。目前尚无任何关于广告的法律能够生效。我不会评论丽莎是否违反了该法案，因为任何解释都可能令人困惑。但我可以肯定的是，丽莎在美国电视节目中的亮相无疑会促使小组委员会出人意料地根据此案颁布附属法规。

关于此事，Arthit先生进一步解释说，第32条的附属法规尚未颁布，因此无法界定哪些行为允许，哪些行为禁止。小型生产者因担心被捕而不敢采取任何行动。他补充说，他们长期以来一直在争取权益，利用宪法途径收集签名并要求修改一些法律。然而，即使在这些修改之后，他们又遇到了关于第32/2条附属法规中“名人”的另一个问题，因为该条款没有对“名人”的定义。这导致了冗长的解释，完全依赖于官员的自由裁量权，而没有任何既定标准。这种情况非常令人担忧，除非是有限的学术交流，例如讨论有关酒精饮料的来源和生产过程的事实信息或提供科学数据。

就连警告标签的问题也被限制在附属立法中，规定产品本身不能展示，警告标签必须有一定的尺寸，并且只能使用用于警告标签的空间的 5%。

至于这条帖子，我并不担心丽莎会因此惹上什么麻烦，我更担心的是公众，甚至是像街头小贩这样的小商贩。如果他们转发或发布这张照片，就有可能触犯法律。例如，以前有人去日本旅游，拍了一张货架上酒水的照片并发布到社交媒体上，结果回国后立即被传唤。警方认为这会诱使人们飞去日本喝酒。

我担心的另一个问题是，酒类管理委员会实行24小时违规举报制度，这简直就像一场政治迫害。任何人都可以举报，而且举报信息不会公开。官员必须亲自前往现场调查，否则可能会被控渎职。如果违规行为被查明，最大的问题在于每日罚款，这在过去对小型商贩的影响尤为严重。

审查《酒精饮料管制法》（2025 年第 2568 年修正案）第 4/1 条“广告”规定。

第 32/1 条禁止任何人宣传酒精饮料，但根据酒精管制委员会的建议，部长规定的标准、方法和条件，提供信息、知识或宣传酒精饮料的情况除外。

第 32/2 条禁止任何人利用其声誉谋取私利，通过展示酒精饮料的名称或标志向公众传播信息，意图劝说他人饮用酒精饮料，但根据部长根据酒精管制委员会的建议制定的标准，向有限群体成员进行学术交流除外。

第 32/3 条禁止任何人以酒精饮料的名称或商标作为产品或物品的名称或商标进行广告宣传，或以酒精饮料的名称、商标或符号，通过剪切、添加或修改文字，使其成为该产品或物品的名称或商标的一部分，从而进行广告宣传，使人误以为这是在宣传酒精饮料。

第 32/4 条禁止任何人以促进酒精饮料消费的方式向个人、团体、政府机构或私人组织提供社会或公共福利活动的支持，具体方式由部长根据酒精管制委员会的建议确定。

第 32/5 条禁止任何人传播活动或信息，以宣传第 32/4 条禁止的活动。