กทม.ยืนยันไม่ได้ยกเลิก "แก้มลิง" เดินหน้าเพิ่มพื้นที่รับน้ำ เป้าหมายรวม 45 แห่ง

วันนี้ (30 ก.ย.2569) นายเจษฎา จันทรประภา ผู้อำนวยการสำนักการระบายน้ำ กรุงเทพมหานคร (กทม.) ชี้แจงกรณีมีการเผยแพร่ข้อมูลผ่านสื่อสังคมออนไลน์ เกี่ยวกับการยกเลิกโครงการบึงรับน้ำ หรือ "แก้มลิง" ในพื้นที่กรุงเทพฯ โดยยืนยันว่า กทม.ไม่ได้ยกเลิกการใช้พื้นที่หน่วงน้ำ อีกทั้งยังคงน้อมนำพระราชดำริในพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศรฯ รัชกาลที่ 9 มาใช้เป็นแนวทางในการพัฒนาแก้มลิง และเพิ่มประสิทธิภาพพื้นที่รับน้ำอย่างต่อเนื่อง

ผอ.สำนักการระบายน้ำ ชี้แจงเหตุผลยกเลิกบางโครงการ จากเหตุประชาพิจารณ์ไม่ผ่านความเห็นชอบคนในพื้นที่ ควบคู่กับการพิจารณาความเหมาะสมของโครงการบึงรับน้ำคลองคู้บอน และคลองบางชัน ให้สอดคล้องกับโครงสร้างระบบระบายน้ำฝั่งตะวันออกที่เปลี่ยนแปลงไป

ปัจจุบัน กทม. ได้น้อมนำแนวพระราชดำริโครงการแก้มลิง มากำหนดและพัฒนาพื้นที่รับและหน่วงน้ำ 38 แห่ง รวมปริมาตรเก็บกัก 13,712,305 ลูกบาศก์เมตร เพิ่มจากเดือน พ.ค.2565 ซึ่งมี 34 แห่ง ความจุรวม 13,468,605 ลูกบาศก์เมตร โดยนับตั้งแต่ปี 2565 มีการเพิ่มพื้นที่และปรับปรุงประสิทธิภาพแก้มลิงอย่างต่อเนื่อง และอยู่ระหว่างดำเนินการเพิ่มเติมอีก 7 แห่ง รวมประมาณ 290,000 ลูกบาศก์เมตร เมื่อดำเนินการครบจะมีแก้มลิงรวม 45 แห่ง รองรับน้ำได้มากกว่า 14 ล้านลูกบาศก์เมตร

แนวทางดังกล่าวสอดคล้องกับแนวพระราชดำริโครงการแก้มลิง ที่ให้จัดหาพื้นที่บึงหรือแอ่งน้ำเพื่อเก็บกักน้ำไว้ชั่วคราว และเชื่อมต่อกับระบบคลองและระบบระบายน้ำเพื่อระบายออก เมื่อสถานการณ์เอื้ออำนวย

สำหรับพื้นที่รับน้ำ 4 แห่งที่ดำเนินการแล้วเสร็จ ได้แก่ แก้มลิงคลองระหัสถึงคลองครุ รองรับน้ำ 89,700 ลูกบาศก์เมตร, บึงสีกัน ซึ่งปรับปรุงเพิ่มประสิทธิภาพเป็น 150,000 ลูกบาศก์เมตร, บึงสาธารณะลาดพร้าว 71 รองรับน้ำ 38,000 ลูกบาศก์เมตร และบึงวงเวียนบางเขน รองรับน้ำ 6,000 ลูกบาศก์เมตร

ขณะเดียวกัน กทม.อยู่ระหว่างเร่งรัดพื้นที่แก้มลิงอีก 7 โครงการ รวมปริมาตรรองรับน้ำประมาณ 290,000 ลูกบาศก์เมตร ได้แก่ บึงวัดพรหมรังสี เขตดอนเมือง 10,000 ลูกบาศก์เมตร กำหนดแล้วเสร็จปี 2569 และอีก 6 โครงการที่ตั้งเป้าแล้วเสร็จในปี 2570 ได้แก่ ทำนบเพื่อการเกษตร ตอนคลองหลวงแพร่ง 120,000 ลูกบาศก์เมตร, แก้มลิงสวน 60 พรรษาฯ 45,000 ลูกบาศก์เมตร, บึงสวนพระนคร 42,000 ลูกบาศก์เมตร, แก้มลิงศูนย์ราชการบางนา 30,000 ลูกบาศก์เมตร, แก้มลิงบริเวณถนนอำนวยสงคราม 28,000 ลูกบาศก์เมตร และปรับปรุงแก้มลิงบึงกระเทียม เพิ่มปริมาตรอีก 15,000 ลูกบาศก์เมตร

6 โครงการบึงรับน้ำ พิจารณาความเหมาะสม-ต้องผ่านประชาพิจารณ์

นายเจษฎา ยังกล่าวถึงโครงการบึงรับน้ำ 6 แห่ง ที่สำนักการระบายน้ำศึกษาและเคยกำหนดมาก่อน พบว่า 4 แห่งทำประชาพิจารณ์แล้วไม่ผ่านความเห็นชอบของประชาชนในพื้นที่ ขณะที่โครงการบึงรับน้ำคลองคู้บอน เนื้อที่ประมาณ 130 ไร่ และคลองบางชัน เนื้อที่ประมาณ 39 ไร่ มีประเด็นเรื่องความคุ้มค่าในการเวนคืนและก่อสร้าง เมื่อเปรียบเทียบกับการพัฒนาบึงหนองบอน ระบบคลองสายหลักและระบบลำเลียงน้ำ เพื่อเชื่อมต่อเข้าสู่อุโมงค์ระบายน้ำส่วนต่อขยายบึงหนองบอน

สำหรับกระแสข่าวที่ระบุว่า การจัดทำผังเมืองใหม่ไม่ปรากฏเรื่องของแก้มลิงอยู่ในผังเมืองนั้น ยืนยันว่า กระแสข่าวดังกล่าวคลาดเคลื่อนจากความเป็นจริง เนื่องจากแก้มลิงทั้ง 6 นี้ไม่เคยอยู่ในผังเมืองปัจจุบัน เนื่องจากไม่ผ่านตั้งแต่ขั้นตอนประชาพิจารณ์

สำหรับการบริหารจัดการน้ำ ไม่ได้พิจารณาเฉพาะปริมาตรของบึงรับน้ำ แต่ต้องทำงานร่วมกับคลอง ประตูระบายน้ำ สถานีสูบน้ำและระบบลำเลียงน้ำ เพื่อให้น้ำสามารถไหลเข้าสู่พื้นที่หน่วงน้ำและระบายออกได้อย่างต่อเนื่อง เพราะหากบึงเต็มและระดับน้ำในคลองโดยรอบสูง จะไม่สามารถพร่องน้ำออกเพื่อเตรียมรองรับฝนระลอกใหม่ได้

นอกจากนี้ กทม.ยังเพิ่มประสิทธิภาพการหน่วงน้ำในระบบคลอง โดยช่วงปี 2565-2569 ดำเนินการดาดท้องคลองรวมประมาณ 437,000 ลูกบาศก์เมตร ส่งผลให้ระบบคลองรองรับน้ำได้ประมาณ 2.4 ล้านลูกบาศก์เมตร และมีแผนดำเนินการเพิ่มเติมในช่วงปี 2570-2572 เพื่อเพิ่มความสามารถในการรองรับน้ำอีกประมาณ 3 ล้านลูกบาศก์เมตร รวมเป็นประมาณ 5.4 ล้านลูกบาศก์เมตร

สำนักการระบายน้ำได้ศึกษาความเหมาะสมของแนวทางต่าง ๆ โดยเปรียบเทียบทั้งค่าเวนคืน ค่าก่อสร้างและประสิทธิภาพของระบบระบายน้ำ แนวทางพัฒนาบึงรับน้ำคลองคู้บอนและคลองบางชัน พร้อมระบบสูบน้ำและประตูระบายน้ำ มีมูลค่าประมาณ 11,000 ล้านบาท ขณะที่แนวทางพัฒนาระบบคลองสายหลัก และระบบลำเลียงน้ำเพื่อเชื่อมต่อกับอุโมงค์ระบายน้ำ มีมูลค่าประมาณ 6,500 ล้านบาท

ทั้งนี้ ในพื้นที่ยังมีแก้มลิงเดิม เช่น บึงกระเทียมและบึงกุ่มเสรีไทย ซึ่งสามารถพัฒนาร่วมกับระบบคลอง สถานีสูบน้ำ ประตูระบายน้ำ และระบบลำเลียงน้ำในคลองสายหลักแนวเหนือ–ใต้ เพื่อเชื่อมต่อระบบประเวศเข้ากับบึงหนองบอน

โครงสร้างฝั่งตะวันออกเปลี่ยน เชื่อมอุโมงค์ส่วนต่อขยายบึงหนองบอน

ผอ.สำนักการระบายน้ำ ระบุอีกว่า การพิจารณาโครงการต้องคำนึงถึงโครงสร้างระบบระบายน้ำฝั่งตะวันออกที่เปลี่ยนแปลง จากช่วงที่เริ่มศึกษาโครงการ โดย กทม.มีแผนพัฒนาอุโมงค์ระบายน้ำส่วนต่อขยายบึงหนองบอน ควบคู่กับการปรับปรุงคลองสายหลักแนวเหนือ-ใต้ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการลำเลียงน้ำจากพื้นที่ตอนบนเข้าสู่ระบบระบายน้ำตอนล่าง

การบริหารจัดการน้ำจึงมุ่งเชื่อมโยงพื้นที่รับน้ำแก้มลิงตามแนวพระราชดำริ คลองและระบบระบายน้ำให้เป็นระบบเดียวกัน โดยเพิ่มประสิทธิภาพการลำเลียงน้ำจากพื้นที่ตอนบนเข้าสู่อุโมงค์ระบายน้ำ พร้อมควบคุมระดับน้ำในคลองให้สามารถรับน้ำจากคลองสายรองและพื้นที่ชุมชนได้อย่างต่อเนื่อง

พร้อมยืนยันว่า ที่ผ่านมา กทม.ยังคงน้อมนำพระราชดำริ "แก้มลิง" มาใช้เป็นแนวทางบริหารจัดการน้ำ แต่อย่างไรก็ตาม การปรับปรุงพัฒนาพื้นที่รับน้ำ ต้องอาศัยความเห็นชอบจากประชาชนในท้องที่ และจำเป็นต้องใช้เวลาในการก่อสร้างเชื่อมโยงโครงข่ายการจัดการน้ำอย่างเป็นระบบ เพื่อให้ผู้อยู่อาศัยสามารถอยู่ร่วมกับน้ำได้ทั้งยามฝนตกและยามแล้งในระยะยาว

กทม.ขอรับสนับสนุนเรือท้องแบนขนาดเล็ก ขนย้าย “ขยะ” จุดน้ำท่วมสูง

สทนช.เตือน 6 จังหวัดเจ้าพระยา รับน้ำเพิ่ม 20-60 ซม.หลังเขื่อนปรับระบายน้ำ

"สมุทรสงคราม" เตือนภัยมวลน้ำแม่กลองทะลัก "บางคนที-อัมพวา"

2026年9月30日，曼谷市政府排水局局长杰萨达·詹塔拉普拉帕先生就社交媒体上流传的关于曼谷取消蓄水池项目的消息作出澄清。他确认，曼谷市政府并未放弃使用蓄水区，并将继续遵循普密蓬·阿杜德国王（拉玛九世）的皇家倡议，以此为指导建设蓄水池，并不断提高蓄水区的效率。

排水部门主管解释了取消部分项目的原因，指出这些项目在公开听证会上未能获得当地居民的批准。此外，部门还审查了库邦水库和邦占水库蓄水工程是否适合与东部不断变化的排水系统结构相协调。

目前，曼谷已采纳皇家倡议“猴脸”（Kaem Ling）项目，规划并开发38个蓄水区，总库容达13,712,305立方米。相比2022年5月的34个蓄水区（总库容13,468,605立方米），蓄水量有所增加。自2022年以来，“猴脸”蓄水区的面积持续扩大，蓄水效率也得到提升。目前，另有7个蓄水区正在建设中，预计新增库容约29万立方米。建成后，曼谷将拥有45个“猴脸”蓄水区，总库容将超过1400万立方米。

这一做法与国王陛下关于“Kaem Ling”（猴脸）项目的皇家倡议相一致，该项目倡导寻找沼泽地或水库来暂时储存水，并将其与运河和排水系统连接起来，以便在条件允许时释放。

已建成的四个蓄水区包括：容量为 89,700 立方米的 Khlong Rahat 至 Khlong Khru 蓄水池；容量升级至 150,000 立方米的 Si Kan 沼泽；容量为 38,000 立方米的 Lat Phrao 71 公共沼泽；以及容量为 6,000 立方米的 Bang Khen 环岛沼泽。

与此同时，曼谷市政府正在加快建设七个蓄水池，总蓄水量约为29万立方米。其中包括位于廊曼区的Wat Phrom Rangsi沼泽（1万立方米），计划于2026年完工；以及另外六个计划于2027年完工的项目：Khlong Luang Phraeng的农业水坝（12万立方米）、60周年纪念公园蓄水池（4.5万立方米）、Suan Phra Nakhon沼泽（4.2万立方米）、Bang Na政府中心蓄水池（3万立方米）、Amnoey Songkhram路区域蓄水池（2.8万立方米），以及Bueng Krathiam蓄水池的扩建工程，使其蓄水量增加1.5万立方米。

六个蓄水池项目正在进行可行性评估，必须举行公开听证会。

杰萨达先生还提到了水利部门此前研究和规划的六个蓄水池项目。他指出，其中四个项目在举行公众听证会后未能获得公众批准。同时，与开发农邦池塘、其主干渠系统以及与扩建后的农邦池塘排水隧道相连的输水系统相比，孔库邦蓄水池项目（约130莱）和孔邦昌项目（约39莱）的土地征用和建设成本效益问题引发了人们的担忧。

关于有新闻报道称新城市规划中不包含蓄水池，现已证实这些报道不实。这六个蓄水池从未被纳入现行城市规划，因为它们未通过公众听证阶段。

水资源管理不仅仅关乎水库的蓄水量；它还必须与渠道、闸门、泵站和输水系统协同运作，以确保水流持续不断地流入和流出蓄水区。如果水库蓄满，而周围渠道的水位又很高，那么就无法排水以应对下一波降雨。

此外，曼谷市政府正在提升运河系统的蓄水能力。2022年至2026年间，已完成约43.7万立方米的运河衬砌工程，使运河系统的蓄水能力达到约240万立方米。2027年至2029年间，还计划进一步增加约300万立方米的蓄水能力，使总蓄水能力达到约540万立方米。

排水部门已对各种方案的可行性进行了研究，比较了土地征用成本、建设成本和排水系统的效率。开发 Khlong Khu Bon 和 Khlong Bang Chan 蓄水池，并配套建设抽水系统和水闸的方案，预计耗资约 110 亿泰铢。同时，开发主干渠系统和输水系统以连接排水隧道的方案，预计耗资约 65 亿泰铢。

此外，该地区还有现有的蓄洪池，如 Bung Krathiam 和 Bung Kum Seri Thai，可以与运河系统、泵站、水闸和主要的南北输水系统一起开发，将 Prawet 系统与 Bung Nong Bon 连接起来。

东侧结构已进行改造，与农本湖延伸隧道相连。

排水部门负责人进一步指出，项目考量必须考虑到自项目初期研究以来东部排水系统结构的变化。曼谷计划在农本沼泽修建一条延伸的排水隧道，并改善主要的南北向运河，以提高上游地区向下游排水系统的输水效率。

因此，水资源管理的重点在于将根据皇家倡议设立的蓄水区（蓄水池）、运河和排水系统连接成一个统一的系统。这包括提高上游地区向排水隧道输送水的效率，同时控制运河水位，以确保持续接收来自支渠和社区的水源。

曼谷市政府确认，将继续沿用泰国传统的“猴脸”（一种蓄水区）皇家理念作为水资源管理的指导原则。然而，改善和发展蓄水区需要获得当地居民的批准，并且需要时间进行建设，以建立系统的水资源管理网络。这将使居民能够长期在雨季和旱季都能与水和谐共处。

曼谷市政府（BMA）请求提供小型平底船，用于从洪水高发地区运送垃圾。

国家水资源办公室警告湄南河沿岸六个省份，由于水坝调整泄水量，预计水位将上升 20-60 厘米。

沙没颂堪府发布警告，湄公河洪水将淹没邦孔提和安帕瓦。