เปิดมิติใหม่การศึกษา 5 จังหวัดชายแดนภาคใต้ ผลักดันการเรียนรู้ Active Learning

สช. ร่วมกับ พว. เปิดมิติใหม่การศึกษา 5 จังหวัดชายแดนภาคใต้ ผลักดัน "Active Learning" ผ่านกระบวนการคิดขั้นสูงเชิงระบบ GPAS 5 Steps พัฒนาครู – ยกระดับผู้เรียนอย่างยั่งยืน

เมื่อวันที่ 17 ก.ย. 2569 ผู้สื่อข่าวรายงานว่า การศึกษาใน 5 จังหวัดชายแดนภาคใต้กำลังก้าวสู่การพัฒนาอีกมิติหนึ่ง เมื่อสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการศึกษาเอกชน หรือ สช. เครือข่ายโรงเรียนเอกชนสอนศาสนาอิสลามจังหวัดชายแดนภาคใต้ และสถาบันพัฒนาคุณภาพวิชาการ หรือ พว. ร่วมผลักดันการเรียนรู้แบบ Active Learning ผ่านกระบวนการคิดขั้นสูงเชิงระบบ GPAS 5 Steps ลงสู่พื้นที่อย่างต่อเนื่องในระยะเวลา 3 ปี

ความร่วมมือครั้งนี้มุ่งพัฒนาศักยภาพครูและผู้เรียนให้สอดรับกับทักษะแห่งศตวรรษที่ 21 ควบคู่กับการรักษาอัตลักษณ์ทางศาสนา ภาษา วัฒนธรรม และวิถีชีวิตของประชาชนในพื้นที่ โดยมีเป้าหมายให้เด็กสามารถคิด วิเคราะห์ ลงมือปฏิบัติ แก้ปัญหา และนำความรู้ไปประยุกต์ใช้ได้จริง

นายภิญญา รัตนวรชาติ รองเลขาธิการคณะกรรมการส่งเสริมการศึกษาเอกชน กล่าวว่า สช. ดูแลโรงเรียนเอกชนทั่วประเทศประมาณ 3,000 แห่ง มีนักเรียนราว 2 ล้านคน ขณะที่ในพื้นที่ 5 จังหวัดชายแดนภาคใต้ มีผู้เรียนจำนวนมากอยู่ในระบบโรงเรียนเอกชน โดยเฉพาะโรงเรียนเอกชนสอนศาสนาอิสลามกว่า 300 แห่ง พื้นที่ดังกล่าวมีรูปแบบการศึกษาที่มีลักษณะเฉพาะ ทั้งการจัดการเรียนการสอนวิชาสามัญและอิสลามศึกษา การพัฒนาคุณภาพการศึกษาจึงจำเป็นต้องเลือกใช้กระบวนการที่เหมาะสมกับบริบทของพื้นที่ และสามารถนำไปปรับใช้ได้จริงในห้องเรียน

ทั้งนี้ หนึ่งในหัวใจสำคัญ คือการพัฒนาครูให้สามารถปรับบทบาทจากผู้ถ่ายทอดความรู้ ไปสู่ผู้จัดกระบวนการเรียนรู้ เปิดโอกาสให้ผู้เรียนได้ตั้งคำถาม สืบค้นข้อมูล ลงมือปฏิบัติ และสร้างองค์ความรู้ด้วยตนเอง

นายภิญญา กล่าวต่อว่า GPAS 5 Steps จะเป็นอีกเครื่องมือหนึ่งในการช่วยพัฒนาทักษะการคิดขั้นสูงของผู้เรียน ผ่านกระบวนการเรียนรู้ที่เชื่อมโยงกับการลงมือทำ พร้อมระบุว่า การขับเคลื่อนให้เกิดผลอย่างต่อเนื่อง จำเป็นต้องสร้างความเข้าใจร่วมกันตั้งแต่ระดับผู้บริหารสถานศึกษาไปจนถึงครูผู้สอน เป้าหมายในระยะ 3 ปี คือทำให้รูปแบบการเรียนการสอนเกิดการพัฒนาอย่างเป็นรูปธรรม และส่งผลต่อคุณภาพผู้เรียนในระยะยาว

ความร่วมมือครั้งนี้ ยังให้ความสำคัญกับการพัฒนาอิสลามศึกษาควบคู่กับวิชาสามัญ เพราะ สช. ดูแลทั้งโรงเรียนเอกชนสอนศาสนาอิสลาม สถาบันทางศาสนา ตลอดจนศูนย์การศึกษาอิสลามประจำมัสยิดสำหรับเด็กในวัยเรียนจำนวนมากในพื้นที่

ด้าน ว่าที่ ร.ต.ดร.อับดุลฮาฟิซ หิเล ประธานเครือข่ายโรงเรียนเอกชนสอนศาสนาอิสลามจังหวัดชายแดนภาคใต้ กล่าวว่า ความร่วมมือด้านวิชาการครั้งนี้จะช่วยเติมเต็มทั้งการพัฒนาครู สื่อการเรียนรู้ แผนการสอน และกระบวนการจัดการเรียนรู้แบบ Active Learning ให้สามารถประยุกต์ใช้ได้ทั้งในวิชาสามัญ และอิสลามศึกษา เป้าหมายสำคัญ คือทำให้การพัฒนาวิชาการเดินควบคู่ไปกับหลักศาสนาและวิถีชีวิตของชุมชน โดย GPAS 5 Steps สามารถนำมาประยุกต์ใช้เป็นกระบวนการคิดและการเรียนรู้ เพื่อสร้างสมดุลระหว่างองค์ความรู้สมัยใหม่กับพื้นฐานทางศาสนาและวัฒนธรรมของพื้นที่

อย่างไรก็ตาม อีกหนึ่งศักยภาพสำคัญของโรงเรียนในจังหวัดชายแดนภาคใต้ คือความหลากหลายด้านภาษา ผู้เรียนจำนวนมากมีพื้นฐานทั้งภาษาไทย ภาษามลายู ภาษาอาหรับ และภาษาอังกฤษ

นายมะสุขรี ซีเดะ นายกสมาคมโรงเรียนเอกชนสอนศาสนาจ.นราธิวาส กล่าวว่า ปัจจุบันหลายโรงเรียนพัฒนาโปรแกรมด้านภาษาอย่างต่อเนื่อง ทั้งภาษาอังกฤษ ภาษามลายู และ Arab English Program รวมถึงมีครูจากต่างประเทศเข้ามาร่วมจัดการเรียนการสอน และบางโรงเรียนกำลังต่อยอดไปสู่การเชื่อมโยงกับการศึกษาระดับนานาชาติ การนำ Active Learning และ GPAS 5 Steps เข้ามาเสริม จึงเป็นโอกาสในการต่อยอดศักยภาพที่มีอยู่เดิม ให้ผู้เรียนสามารถเชื่อมโยงทักษะด้านภาษา ศาสนา วิทยาศาสตร์ และความรู้จากท้องถิ่นไปสู่การสร้างสรรค์ผลงานที่เป็นรูปธรรม

นายศักดิ์สิน โรจน์สราญรมย์ ประธานกรรมการบริหาร พว. ระบุว่า กระบวนการ GPAS 5 Steps มีเป้าหมายสร้างทักษะการคิดและการเรียนรู้ให้ติดตัวผู้เรียนในระยะยาว เพราะแม้บริบททางสังคมและสิ่งแวดล้อมในอนาคตจะเปลี่ยนแปลง แต่เด็กที่มีพื้นฐานการคิด วิเคราะห์ และแก้ปัญหา จะสามารถนำกระบวนการเหล่านี้ไปปรับใช้กับสถานการณ์ใหม่ได้ แนวทางดังกล่าว ยังเปิดโอกาสให้ครูนำทุนทางวัฒนธรรม และทรัพยากรในชุมชนมาเชื่อมกับการเรียนรู้ เช่น การนำวัตถุดิบ สมุนไพร หรือผลไม้ท้องถิ่นมาต่อยอดเป็นโครงงานด้านอาหารฮาลาล โดยผสมผสานองค์ความรู้ทางวิทยาศาสตร์เข้ากับหลักศาสนา ทำให้ผู้เรียนได้เรียนรู้จากสิ่งที่อยู่ใกล้ตัว และพัฒนาต่อไปเป็นผลงานหรือ Portfolio ของตนเอง

ตลอดระยะเวลา 3 ปี พว. จะสนับสนุนสื่อการเรียนรู้ เอกสาร แผนการจัดการเรียนรู้ คลัง E-book ทีมวิทยากร รวมถึงการพัฒนาครูและการนิเทศติดตามอย่างต่อเนื่อง ขณะที่เครือข่ายโรงเรียนในพื้นที่จะร่วมขับเคลื่อนตั้งแต่ระดับผู้บริหารไปจนถึงห้องเรียน เป้าหมายปลายทางจึงไม่ใช่เพียงการนำกระบวนการใหม่เข้าสู่โรงเรียน แต่คือการสร้างระบบการเรียนรู้ที่เหมาะสมกับบริบทของ 5 จังหวัดชายแดนภาคใต้ ทำให้ครูมีเครื่องมือในการพัฒนาผู้เรียน เด็กมีทักษะที่จำเป็นต่ออนาคต และสามารถนำศักยภาพด้านศาสนา ภาษา วัฒนธรรม และทุนท้องถิ่นมาต่อยอดได้อย่างเต็มที่

นี่จึงเป็นอีกก้าวของการพัฒนาการศึกษาในพื้นที่ชายแดนใต้ ที่เชื่อม "วิชาการ–ศาสนา–ภาษา–อัตลักษณ์–นวัตกรรม" เข้าด้วยกัน เพื่อสร้างคุณภาพการศึกษาที่เติบโตจากบริบทของพื้นที่ และเดินหน้าต่อได้อย่างยั่งยืน

国家教育委员会办公室 (ONEC) 与教育部合作，在南部边境的 5 个省份开启教育的新维度，通过 GPAS 5 步系统性高阶思维过程推广“主动学习”，以培养教师并可持续地提高学生的学习水平。

2026年9月17日，记者报道称，南部边境五省的教育正迈向新的发展阶段。南部边境五省私立教育委员会（OPEC）、私立伊斯兰学校网络和学术质量发展研究所（IAQD）正在该地区联合推广“积极学习”模式，并通过GPAS五步系统性高阶思维流程，持续三年之久。

这项合作旨在提升教师和学生的能力，使其掌握21世纪所需的技能，同时保护当地人民的宗教、语言、文化和生活方式。最终目标是让孩子们能够思考、分析、行动、解决问题，并将所学知识应用于现实情境中。

私立教育委员会副秘书长菲尼亚·拉塔纳沃拉查特先生表示，该委员会监管着全国约3000所私立学校，学生人数约200万。在南部五个边境省份，大量学生就读于私立学校，尤其是300多所私立伊斯兰学校。该地区拥有独特的教育模式，涵盖普通学科和伊斯兰研究。因此，要提高该地区的教育质量，需要选择适合当地实际情况且易于在课堂上实际应用的方案。

关键方面之一是培养教师从知识传递者转变为学习过程促进者的能力，为学生提供提问、研究信息、参与实践活动和独立建构知识的机会。

菲尼亚先生进一步指出，GPAS五步法将成为帮助学生通过实践活动相结合的学习过程来培养高阶思维能力的又一工具。他强调，要取得持续成效，需要从学校管理人员到教师的共同理解。未来三年的目标是切实改进教学模式，并对学生的学习质量产生长期影响。

此次合作还强调在发展普通学科的同时发展伊斯兰教育，因为私立教育委员会办公室 (OPEC) 负责监管该地区众多学龄儿童所在的清真寺内的私立伊斯兰学校、宗教机构和伊斯兰教育中心。

对此，南部边境省份私立伊斯兰学校网络主席、代理少尉阿卜杜勒哈菲兹·希勒博士表示，此次学术合作将有助于完善教师队伍建设、学习资料编写、课程计划制定以及可应用于普通学科和伊斯兰学科的主动学习方法。其主要目标是确保学术发展与宗教原则和社区生活方式相协调。GPAS五步法可作为一种思考和学习方法，以在现代知识与该地区的宗教和文化基础之间取得平衡。

然而，南部边境省份学校的另一个显著优势在于其语言多样性。许多学生都具备泰语、马来语、阿拉伯语和英语的基础。

那拉提瓦府私立宗教学校协会主席马苏克里·西德先生表示，许多学校正在不断发展语言课程，包括英语、马来语和阿拉伯语英语课程。他们还聘请海外教师授课，一些学校正在拓展国际教育。将主动学习与GPAS五步教学法相结合，为提升现有潜力提供了契机，使学生能够将语言技能、宗教、科学和本土知识融会贯通，从而取得切实成果。

小学科学技术发展署（PWA）董事会主席萨克辛·罗杰·萨兰罗姆先生表示，GPAS五步教学法旨在培养学生的长期批判性思维和学习能力。即使未来的社会和环境发生变化，具备扎实批判性思维、分析和解决问题能力的孩子也能将这些能力灵活运用到新的情境中。这种方法还允许教师将文化资本和社区资源与学习相结合，例如利用当地食材、草药或水果开发清真食品项目。通过将科学知识与宗教原则相结合，学生可以从周围环境中学习，并将这些技能融入到自己的项目或作品集中。

在为期三年的项目期间，项目将为学生提供学习资料、文件、教案、电子书库、培训团队，以及持续的教师发展和督导。同时，该地区的学校网络也将开展合作，从行政层面到课堂教学，各个环节都将紧密协作。项目的最终目标不仅是在学校引入新的教学流程，更是要创建一个适合南部五个边境省份实际情况的学习体系。这将赋予教师培养学生所需的工具，使孩子们掌握未来发展的关键技能，并让他们能够充分利用自身的宗教、语言、文化和地方资源。

这代表着南部边境地区教育发展的又一步，它将“学术、宗教、语言、身份和创新”联系起来，创造出从该地区背景中发展起来并能够持续发展的优质教育。