“การดี” ลุยสอบ “THAI Passport” พันล้าน แฉผูกมัดสัญญาพิศวง

“การดี” ลุยยื่น สตง. สอบ “THAI Passport” พันล้าน แฉผูกมัดสัญญาพิศวง-ส่อข้ามขั้นตอน “ข้อตกลงคุณธรรม”

วันที่ 23 ก.ย.2569 ที่รัฐสภา นางการดี เลียวไพโรจน์ สส.พรรคประชาธิปัตย์ แถลงข่าวเดินหน้าตรวจสอบความโปร่งใสโครงการ THAI Passport งบประมาณกว่า 1,000 ล้านบาท ของสำนักงานคณะกรรมการดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สดช.) หลังยื่นหนังสือร้องเรียนต่อผู้ว่าการตรวจเงินแผ่นดิน (สตง.) ให้เข้าตรวจสอบปัญหาสำคัญ 7 ประเด็น พร้อมเปิดเผยข้อมูลหลัก 2 ประเด็นที่ส่อผิดปกติและอาจสร้างความเสียหายแก่รัฐ

ปมที่ 1 สัญญาพิศวง-เกณฑ์เบิกจ่ายเงิน ‘Generative AI’ ไม่ชัดเจน ดร.การดี ระบุว่า จากการตรวจสอบสัญญาที่มีการแก้ไขเพิ่มเติม พบการเปลี่ยนแปลงเงื่อนไขการเบิกจ่ายงบประมาณแผ่นดิน จากเดิมที่เป็นการเหมาจ่าย มาเป็นการคิดค่าบริการ Generative AI ในอัตรา 24.70 บาท ต่อคนต่อเดือน โดยผูกกับนิยาม "ผู้ใช้งานระดับสร้างสรรค์สิ่งใหม่" ซึ่งหมายถึง ผู้ที่เข้าเรียนในระบบและมีคะแนนสะสมตามเกณฑ์ที่ผู้ว่าจ้างกำหนด

แม้หลักการจะดูดีกว่าการเหมาจ่าย แต่ในทางปฏิบัติกลับพบการใช้กลยุทธ์การตลาดเร่งรัดให้คนลงทะเบียนและสะสมคะแนน ขณะที่สัญญาไม่ได้ระบุเกณฑ์การนับคะแนนสะสมหรือวิธีการคิดส่วนต่างทางการเงินไว้อย่างชัดเจน หากกรรมการตรวจรับงานตรวจรับเพียงแค่ตัวหนังสือตามสัญญา อาจเปิดช่องให้เกิดความเสียหายต่องบประมาณแผ่นดินมูลค่ามหาศาล จึงขอให้ สตง. เร่งตรวจสอบเกณฑ์การนับผู้ใช้งานดังกล่าวโดยด่วน

ปมที่ 2: เมินกฎหมายจัดซื้อจัดจ้าง ลุยปล่อย TOR ทั้งที่ไม่ผ่าน ‘ข้อตกลงคุณธรรม’ ส.ส.พรรคประชาธิปัตย์ ได้เปิดเผยไทม์ไลน์โครงการเพื่อชี้ให้เห็นถึงความผิดปกติในการข้ามขั้นตอนกฎหมาย ดังนี้

- 12 พ.ย. 2568: สดช. ได้รับอนุมัติงบประมาณ 1,650 ล้านบาท

-18 พ.ย. 2568: สดช. ยื่นขอเข้าร่วม "ข้อตกลงคุณธรรม"

-15 ธ.ค. 2568: สดช. ประกาศร่าง TOR เสร็จเรียบร้อย

-17 ธ.ค. 2568: คณะอนุกรรมการความร่วมมือป้องกันการทุจริต มีมติ ไม่คัดเลือก โครงการดังกล่าวเข้าข้อตกลงคุณธรรม เนื่องจากดำเนินการล่วงเลยขั้นตอนการร่าง TOR ไปแล้ว จึงขัดต่อมาตรา 18 แห่ง พ.ร.บ.การจัดซื้อจัดจ้างและบริหารพัสดุภาครัฐ

-22 ธ.ค. 2568: กรมบัญชีกลางส่งหนังสือแจ้งผลอย่างเป็นทางการถึง สดช.

-24 ธ.ค. 2568: สดช. กลับเดินหน้าเปิดเชิญชวนและเผยแพร่ TOR ต่อ ทั้งที่ใน TOR ข้อ 3.16 ระบุไว้ชัดเจนว่าผู้ยื่นเสนอโครงการ "ต้องลงนามในข้อตกลงคุณธรรม"

นางการดี ตั้งคำถามว่า เหตุใด สดช. จึงยังฝืนดัน TOR ออกไป ทั้งที่ทราบดีว่าไม่ผ่านการคัดเลือกเข้าข้อตกลงคุณธรรมและผิดเงื่อนไข TOR ของตนเอง ซึ่งทางออกที่ถูกต้องหากย้อนเวลาได้ คือการนับหนึ่งใหม่ด้วยการ ร่าง TOR ใหม่ เพื่อดึงผู้สังเกตการณ์จากภายนอกเข้าร่วมสร้างความโปร่งใสตั้งแต่ต้น ไม่ใช่การรวบรัดดันโครงการต่อจนเกิดข้อสงสัย

เมื่อผู้สื่อข่าวถามว่าเป็นการ เจตนาหมกเม็ด หรือไม่ นางการดี กล่าวว่า ไม่กล้ากล่าวหาในเรื่องเจตนา แต่ความผิดพลาดและผลกระทบได้เกิดขึ้นแล้วจากกฎเกณฑ์ที่ สดช. เขียนเอง อนุมัติเองทั้งหมด โครงการระดับพันล้านควรมีมาตรฐานความโปร่งใสสูงสุด

“แม้หน่วยงานจะไม่ได้รับการคัดเลือกเข้าข้อตกลงคุณธรรม แต่ไม่ได้แปลว่าผู้บริหารจะหมดความรับผิดชอบในการสร้างความโปร่งใส” นางการดี กล่าว พร้อมเรียกร้องให้ สตง. เร่งสอบสวนข้อเท็จจริง หากพบมูลความผิดทางทุจริต ขอให้ส่งเรื่องต่อไปยังคณะกรรมการ ป.ป.ช. ดำเนินคดีตามกฎหมายต่อไป

“Karndee”向国家审计署提出申诉，要求调查价值数十亿泰铢的“泰国护照”案，揭露其中离奇的合同义务和可能违反“行为准则协议”的行为。

2026年9月23日，民主党议员卡迪·莱奥派罗（Kardee Leowpairoj）在国会举行新闻发布会，宣布将继续调查国家数字经济与社会委员会（NDESC）的泰国护照项目透明度。该项目预算超过10亿泰铢。此前，她已向泰国审计长提交投诉，要求对七个关键问题展开调查。她还透露了两项主要信息，指出该项目可能存在违规行为，并可能对国家造成损害。

问题一：令人费解的合同——“生成式人工智能”的支付标准不明确。卡迪博士指出，对修订后的合同进行审查后发现，政府资金的拨付条件发生了变化。此前是一次性支付，现在改为按人头每月24.70泰铢收取“生成式人工智能”服务费，该费用与“创意用户”的定义挂钩。“创意用户”指的是已注册该系统并根据雇主设定的标准积累积分的个人。

虽然该原则看似优于一次性付款，但实际上，营销策略被用来催促人们注册和累积积分，而合同并未明确规定积分累积标准或差额计算方法。如果审查委员会仅按合同字面意思接受，可能会给公共预算造成巨大损失。因此，请国家审计署紧急调查此事的用户计数标准。

问题二：无视采购法，在没有“诚信协议”的情况下发布项目范围说明书。一位民主党议员公布了该项目的进度表，以揭露其绕过法律程序的违规行为，具体如下：

- 2025 年 11 月 12 日：国家数字经济和社会委员会 (NDESC) 获得 16.5 亿泰铢的预算批准。

- 2025 年 11 月 18 日：国家数字经济和社会委员会 (NDESC) 提交加入“诚信协议”的申请。

- 2025 年 12 月 15 日：国家数字经济和社会委员会 (NDESC) 宣布，职权范围草案 (TOR) 已完成。

- 2025 年 12 月 17 日：反腐败合作小组委员会决定不将该项目纳入诚信协议，因为该项目已经超出了职权范围起草阶段，从而违反了《公共采购和供应管理法》第 18 条。

- 2025 年 12 月 22 日：审计长部门发出正式信函，通知国家数字经济和社会委员会 (NDESC) 结果。

- 2025 年 12 月 24 日：尽管《职权范围》第 3.16 条明确规定项目提案人“必须签署关于道德行为的谅解备忘录”，但国家数字经济和社会委员会 (NDESC) 仍然继续发出招标邀请并分发了《职权范围》。

卡迪女士质疑，国家数字经济与社会委员会（NDESC）明知其职权范围不符合诚信协议标准，且违反了自身职权范围条款，为何仍执意推进该项目。她认为，如果可以重来，正确的做法应该是重新起草一份新的职权范围，并从一开始就引入外部观察员以确保透明度，而不是仓促推进项目，引发诸多疑虑。

当记者问及这是否是蓄意掩盖时，卡迪女士表示，她不敢妄加指责，但国家数字经济与社会委员会（NDESC）自行制定和批准的规章制度已经造成了错误和后果。一个数十亿泰铢的项目理应遵循最高的透明度标准。

卡迪女士表示：“即使该机构未被选中签署廉政协议，但这并不意味着其高管可以免除确保透明度的责任。”她敦促国家审计署加快调查，查明事实真相。她要求，如果发现任何腐败行为，应将此事移交国家反腐败委员会，采取法律行动。