ศาลปกครองกลางสั่งให้กรมประมงเร่งแก้ปัญหาปลาหมอคางดำระบาดทั่วประเทศ ให้สำเร็จใน 180 วัน

ศาลปกครองกลางสั่งให้กรมประมงเร่งแก้ปัญหาปลาหมอคางดำระบาดทั่วประเทศ ให้สำเร็จใน 180 วันนับแต่คดีถึงที่สุด พร้อมให้ มท.1 ประกาศ จ.สมุทรสงคราม เป็นเขตภัยพิบัติแก้ปัญหาด่วน ใน 90 วัน

วันที่ 8 ก.ย. 2569 ศาลปกครองกลางมีคำพิพากษาให้กรมประมง โดยอธิบดีกรมประมงต้องควบคุม ป้องกัน แก้ไข และระงับยับยั้งการขยายพันธุ์หรือการแพร่ระบาดของปลาหมอสีคางดำในพื้นที่การแพร่ระบาด ตามแผนปฏิบัติการแก้ไขปัญหาการแพร่ระบาดของปลาหมอคางดำ พ.ศ. 2567-2570 และมาตรการอื่น ๆ ที่จำเป็นต่อไป โดยให้กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ (กษ.) และ รมว.กษ. ร่วมกันกำกับดูแลและสนับสนุนทรัพยากรต่าง ๆ ให้การปฏิบัติการตามอำนาจหน้าที่ของกรมประมง ดังกล่าวบรรลุผล ภายในระยะเวลา 180 วัน นับแต่วันที่คดีถึงที่สุด และให้ รมว.กระทรวงมหาดไทยสั่งการให้ ผวจ.สมุทรสงครามออกประกาศให้พื้นที่ อ.อัมพวา อ.เมืองสมุทรสงคราม และอ.บางคนที จ.สมุทรสงครามในพื้นที่อำเภออัมพวา อำเภอเมืองสมุทรสงคราม และอำเภอบางคนที เป็นเขตให้ความช่วยเหลือผู้ประสบภัยกรณีฉุกเฉิน เพื่อพิจารณาให้ความช่วยเหลือนายณัฐพร หลักแหลม กับพวกรวม 54 คน ผู้ถูกฟ้องคดีที่ได้รับความเสียหายจากการแพร่ระบาดของปลาหมอสีคางดำหรือปลาหมอคางดำตามหลักเกณฑ์และแนวทางการประกาศเขตให้ความช่วยเหลือผู้ประสบภัยพิบัติกรณีฉุกเฉิน กรณีการแพร่ระบาดของปลาหมอสีคางดำ ตามระเบียบกระทรวงการคลัง ว่าด้วยเงินทดรองราชการเพื่อช่วยเหลือผู้ประสบภัยกรณีฉุกเฉิน พ.ศ. 2562 ต่อไป ให้แล้วเสร็จภายใน 90 วัน นับแต่วันที่คดีถึงที่สุด ส่วนคำขออื่นให้ยก

เป็นไปตามคำฟ้องของนายณัฐพร หลักแหลม กับพวก ทั้ง 54 คน กลุ่มเกษตรกรผู้ทำประมง จ.สมุทรสงคราม ในฐานะตัวแทนเกษตรกรทำประมงที่ได้รับผลกระทบจากการแพร่ของปลาหมอสีคางดำทั่วประเทศ ยื่นฟ้องกรมประมง อธิบดีกรมประมง คณะกรรมการนโยบายการประมงแห่งชาติ คณะกรรมการระดับสถาบันด้านความปลอดภัยและความหลากหลายทางชีวภาพของกรมประมง กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ รมว.กษ. กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง อธิบดีกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง คณะกรรมการนโยบายและแผนการบริหารจัดการทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม รมว.กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม คณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ คณะกรรมการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยแห่งชาติ กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย อธิบดีกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย กระทรวงมหาดไทย (มท.) รมว.มท. และกระทรวงการคลัง ว่า ละเลยต่อหน้าที่ตามกฎหมาย ในการควบคุม ป้องกัน แก้ไข และระงับยับยั้งการขยายพันธุ์หรือการแพร่ระบาดของปลาหมอสีคางดำในพื้นที่ระบาด และออกประกาศเขตและให้ความช่วยเหลือผู้ประสบภัยกรณีฉุกเฉิน โดยมีบริษัท เจริญโภคภัณฑ์อาหาร จำกัด (มหาชน) เป็นผู้ร้องสอด

ศาลให้เหตุผลว่า ข้อเท็จจริงปรากฏว่านับตั้งแต่มีการอนุญาตให้บริษัท เจริญโภคภัณฑ์อาหาร จำกัด (มหาชน) นำปลาหมอสีคางดำหรือปลาหมอคางดำเข้ามาในราชอาณาจักร ตามใบอนุญาต ฉบับที่ 41/2554 ลงวันที่ 12 พ.ย. 2553 กรมประมง โดยอธิบดีกรมประมง ไม่เคยมีการดำเนินการควบคุม ตรวจสอบการศึกษาวิจัยกรณีการนำเข้าปลาสายพันธุ์ดังกล่าวของบริษัท เจริญโภคภัณฑ์อาหาร จำกัด (มหาชน) ว่าได้มีการดำเนินการให้เป็นไปตามวัตถุประสงค์ของการนำเข้าปลาสายพันธุ์ดังกล่าวหรือไม่ จึงเป็นการละเลยต่อหน้าที่ในการป้องกัน ควบคุมสัตว์น้ำต่างถิ่นตาม พ.ร.บ. การประมง พ.ศ. 2490 ซึ่งเป็นกฎหมายที่ใช้บังคับอยู่ในเวลานั้นกำหนด และเมื่อเกิดปัญหาการแพร่ระบาดของปลาหมอสีคางดำหรือปลาหมอคางดำในช่วงปี พ.ศ. 2555-ปัจจุบัน ไม่ว่าปัญหาดังกล่าวเกิดจากการกระทำของบริษัท เจริญโภคภัณฑ์อาหาร จำกัด (มหาชน) หรือไม่ ต้องถือว่า กรมประมง โดยอธิบดีกรมประมง มีหน้าที่ในการแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นตามแผนปฏิบัติการแก้ไขปัญหาการแพร่ระบาดของปลาหมอคางดำ พ.ศ. 2567-2570 ตามที่ พ.ร.ก. การประมง พ.ศ. 2558 ให้ต้องปฏิบัติ

สำหรับกรณีการประกาศให้พื้นที่ที่มีการแพร่ระบาดของปลาหมอสีคางดำหรือปลาหมอคางดำเป็นเขตการให้ความช่วยเหลือผู้ประสบภัยพิบัติกรณีฉุกเฉินเพื่อดำเนินการช่วยเหลือเยียวยา นายณัฐพร หลักแหลม กับพวก ทั้ง 54 คน ตามมติคณะทำงานพิจารณากรอบหลักเกณฑ์การช่วยเหลือเยียวยาผู้ได้รับผลกระทบจากปัญหาการแพร่ระบาดของปลาหมอสีคางดำ แต่ไม่ปรากฏว่า ผวจ. สมุทรสงครามได้ดำเนินการออกประกาศดังกล่าวจึงเป็นการละเลยต่อหน้าที่ตามที่กฎหมายกำหนดให้ต้องปฏิบัติหรือปฏิบัติหน้าที่ดังกล่าวล่าช้าเกินสมควร

中央行政法院已责令渔业部在最终判决后180天内紧急解决全国范围内的黑颏罗非鱼泛滥问题。法院还指示内政部长在90天内宣布沙没颂堪府为灾区，以便立即采取措施应对该问题。

2026年9月8日，中央行政法院裁定，渔业厅厅长须根据《2024-2027年黑颏罗非鱼疫情控制行动计划》及其他必要措施，对受影响地区的黑颏罗非鱼的繁殖或扩散进行控制、预防、缓解和遏制。农业与合作部及其部长共同负责监督并提供资源，以确保渔业厅在最终裁决后180天内完成其目标。此外，内政部长奉命命令沙没颂堪府府尹宣布沙没颂堪府的安帕瓦县、沙没颂堪府府县和邦孔提县为灾区。此举旨在根据黑颏罗非鱼疫情紧急救灾区划定标准和指南，向因黑颏罗非鱼疫情遭受损失的被告人纳塔蓬·拉克莱姆先生及其他54人提供援助。根据财政部2019年（佛历2562年）关于灾害受害者紧急救济资金的规定，此事必须在案件结案之日起90天内完成。所有其他请求均被驳回。

此前，来自沙没颂堪府的渔民纳塔蓬·拉克莱姆先生及其他54名渔民提起诉讼，代表受黑颏罗非鱼在全国蔓延影响的渔民。他们将渔业厅、渔业厅厅长、国家渔业政策委员会、渔业厅生物多样性安全与管理机构委员会、农业与合作社部、农业与合作社部长、海洋与沿海资源厅、海洋与沿海资源厅厅长、海洋与沿海资源管理政策与规划委员会、自然资源与环境部、自然资源与环境部长、国家环境委员会、国家防灾减灾委员会、防灾减灾厅、防灾减灾厅厅长、内政部、内政部长以及财政部列为被告。诉讼指控被告在控制、预防、减轻和抑制黑颏罗非鱼在受影响地区的繁殖和扩散方面存在疏忽，未能履行其法律义务，也未能划定受影响区域并向受影响者提供紧急援助。正大食品股份有限公司（CPF）是本诉讼的共同被告。

法院认为，由于泰国正大食品股份有限公司（CPF）于2010年11月12日获得编号为41/2554的许可证，获准向泰国进口黑颏罗非鱼，但渔业厅及其厅长从未采取任何措施对CPF进口该鱼类进行管控、检查或调查，以确定其是否符合进口目的。这构成对1947年《渔业法》（当时有效的法律）中规定的防止和控制入侵水生生物物种职责的疏忽。因此，自2012年至今，无论黑颏罗非鱼疫情是否由CPF造成，渔业厅及其厅长均应被认定为疏忽职守。他们的职责包括按照《2015 年渔业法》的规定，处理黑颏罗非鱼泛滥控制计划（2024-2027 年）中出现的问题。

关于根据黑颏罗非鱼疫情援助和补偿框架工作组决议，将受黑颏罗非鱼疫情影响的地区划定为灾区，以便向纳塔蓬·拉克莱姆先生及其他54人提供援助和补偿，沙没颂堪府府尹未能发布此类声明。这构成玩忽职守或无故拖延履行职责。