รองโฆษก รบ. คลายข้อข้องใจ "กะเพรา" ทุกคนยังปลูก-ค้าขายสายพันธุ์ทั่วไปได้

วันนี้ (22 ต.ค.2569) จากกระแสวิพากษ์วิจารณ์และความกังวลของกลุ่มเกษตรกร ตลอดจนผู้ค้าขายอาหารในสังคม กรณีที่เอกชนรายใหญ่ได้ยื่นขึ้นทะเบียนขอรับความคุ้มครองพันธุ์พืชใหม่สำหรับกะเพราจำนวน 4 สายพันธุ์

โดยผู้ค้าและประชาชนหลายฝ่ายตั้งคำถามถึงความเสียเปรียบต่อกลุ่มทุนใหญ่ที่อาจใช้การจดสิทธิบัตรดังกล่าวเป็นช่องทางในการผูกขาดห่วงโซ่อาหาร ขายเมล็ดพันธุ์ระยะยาว และเกรงว่าจะถูกนายทุนฟ้องร้องดำเนินคดีย้อนหลัง เนื่องจากคนกินและผู้ค้าไม่สามารถแยกแยะความแตกต่างของสายพันธุ์กะเพราได้นั้น

ล่าสุด ร.อ.หญิง ภัทร์ดารัสมิ์ ทองสลวยกร รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี ได้ออกมาชี้แจงผ่านเฟซบุ๊กส่วนตัว เพื่อสร้างความเข้าใจที่ถูกต้องแก่ประชาชน โดยระบุว่า ต้องพิจารณาแยกแยะระหว่าง "ข้อเท็จจริงทางกฎหมาย" ออกจาก "ข้อสันนิษฐานความกังวล" เพื่อไม่ให้เกิดความตระหนกตกใจในสังคม

กะเพราในไทยมีหลากหลาย การจดสิทธิคุ้มครองไม่ได้ครอบคลุมทั้งหมด

รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี ชี้แจงว่า กะเพราไม่ได้มีเพียงแค่ 4 สายพันธุ์ที่ปรากฏในข่าว แต่ในธรรมชาติตลาดเกษตรกรรมไทย กะเพราที่ใช้บริโภคกันทั่วไปประกอบด้วยหลากหลายสายพันธุ์ ทั้งกะเพราขาว กะเพราแดง กะเพราป่า รวมไปถึงสายพันธุ์พื้นเมืองท้องถิ่นที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัว ซึ่งแตกต่างกันอย่างชัดเจนในเชิงพันธุกรรม ลักษณะใบ สีลำต้น และกลิ่นน้ำมันหอมระเหย

การจดทะเบียนคุ้มครองพันธุ์พืชใหม่จำนวน 4 สายพันธุ์ของภาคเอกชน จึงเป็นเพียงการได้รับสิทธิเฉพาะสายพันธุ์ที่ผ่านการศึกษาวิจัยและปรับปรุงขึ้นมาใหม่เท่านั้น ไม่ได้หมายความว่าผู้ยื่นจดจะมีกรรมสิทธิ์เหนือกะเพราทุกต้นหรือทุกสายพันธุ์ในประเทศไทย และไม่สามารถนำสิทธิในสายพันธุ์เฉพาะดังกล่าวไปกล่าวอ้างเพื่อครอบคลุมกะเพราสายพันธุ์อื่นในท้องตลาดได้โดยอัตโนมัติ

กระบวนการฟ้องร้องมีขั้นตอนชัดเจน นายทุนไม่สามารถอ้างฟ้องมั่วได้

ต่อข้อกังวลของผู้ค้าที่เกรงว่าจะถูกกลุ่มทุนใหญ่ยื่นฟ้องร้องในอนาคต เนื่องจากแยกสายพันธุ์ไม่ออกนั้น ร.อ.หญิง ภัทร์ดารัสมิ์ อธิบายว่า การดำเนินคดีทางกฎหมายเกี่ยวกับการละเมิดสิทธิพันธุ์พืช ไม่ใช่เรื่องที่ภาคเอกชนจะสามารถกล่าวอ้างลอย ๆ ว่ากะเพราของเกษตรกรหรือพ่อค้าแม่ค้ามีความคล้ายคลึงกับของตนแล้วจะถือว่าทำผิดกฎหมายทันที

ในทางปฏิบัติ การจะฟ้องร้องละเมิดสิทธิได้นั้น ผู้ทรงสิทธิหรือภาคเอกชนจะต้องมีภาระพิสูจน์และพิจารณาให้ได้ข้อเท็จจริงทางวิทยาศาสตร์และกฎหมายอย่างชัดเจนว่า พืชที่นำมาพิพาทนั้นอยู่ในขอบเขตสายพันธุ์ที่ได้รับการคุ้มครองจริงหรือไม่ และพฤติกรรมดังกล่าวเข้าข่ายการละเมิดสิทธิตามเงื่อนไขที่กฎหมายกำหนดไว้หรือไม่ ดังนั้น พ่อค้าแม่ค้าและเกษตรกรที่ใช้กะเพราสายพันธุ์ทั่วไปจึงไม่มีเหตุให้ต้องกังวลเรื่องการถูกฟ้องร้องโดยมิชอบ

กฎหมายเปิดช่อง คุ้มครองวิถีเกษตรกรรายย่อย

นอกจากนี้ รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี ยังได้เน้นย้ำถึงบทบัญญัติใน พ.ร.บ.คุ้มครองพันธุ์พืช พ.ศ.2542 มาตรา 33 ซึ่งถือเป็นหลักประกันสำคัญทางกฎหมาย

โดยระบุข้อยกเว้นการละเมิดสิทธิไว้ชัดเจน ได้แก่ การใช้ประโยชน์ที่ไม่ใช่เพื่อการขยายพันธุ์ การใช้เพื่อการศึกษาวิจัย และที่สำคัญที่สุดคือ การคุ้มครองสิทธิของเกษตรกรรายย่อยในการนำส่วนขยายพันธุ์พืชที่ตนเองเป็นผู้ผลิตขึ้นในแปลง ปลูกกลับไปเพาะปลูกต่อในพื้นที่ของตนเอง ภายใต้เงื่อนไขที่กฎหมายกำหนด

รองโฆษก รบ. คลายข้อข้องใจ "กะเพรา" ทุกคนยังปลูก-ค้าขายสายพันธุ์ทั่วไปได้

รฟท.ยื่นฟ้องเอเชียเอราวัณและผู้เกี่ยวข้อง ให้จ่ายค่าร่วมทุนในแอร์พอร์ต เรลลิงก์

เรือชนโป๊ะ ท่าน้ำสาทร บาดเจ็บ 8 คน จนท.เร่งช่วยเหลือ

รัฐบาลยัน CPRAM จดทะเบียน "กะเพรา" ไม่ห้ามปลูกแต่ห้ามขาย 4 สายพันธุ์

ขึ้นทะเบียนพันธุ์พืช

今天（2026 年 10 月 22 日），在社会上农民和食品供应商的批评和担忧声中，一家大型私营公司注册了四种新的罗勒品种用于植物保护。

许多供应商和公众都对大型企业可能利用此类专利垄断食品供应链、长期销售种子所面临的不利处境表示质疑，并担心这些企业会追溯起诉他们，因为消费者和供应商无法区分不同的罗勒品种。

近日，总理府副发言人帕塔达拉斯米·通萨洛伊科恩中校（女）通过其个人脸书页面澄清了相关情况，以向公众提供准确信息。她表示，有必要区分“法律事实”和“担忧的假设”，以避免社会恐慌。

泰国有很多种罗勒，但专利保护并不能涵盖所有品​​种。

总理副发言人澄清说，罗勒并非仅限于新闻中提到的四种。在泰国农产品市场上，常见的罗勒品种繁多，包括白罗勒、红罗勒、野生罗勒以及一些独特的本地原生品种，这些品种在叶片特征、茎秆颜色和精油香气等方面存在显著的基因差异。

私营部门注册的四种新植物品种仅授予经过研究和改良的品种的权利。这并不意味着注册者拥有泰国所有的罗勒植株或所有罗勒品种，他们也不能自动主张对这些特定品种的权利涵盖市场上其他罗勒品种。

诉讼程序有明确的程序；投资者不能提出毫无根据的索赔。

针对贸易商担心因无法区分品种而可能面临大公司未来诉讼的担忧，帕塔达拉斯米中校解释说，涉及植物品种侵权的法律诉讼并非私人公司可以简单地声称农民或贸易商的罗勒与自己的罗勒相似，并立即被认定为违法的情况。

实际上，要构成侵权诉讼，权利持有人或私人实体负有举证责任，必须提供清晰的科学和法律事实，证明争议植物是否属于受保护品种，以及相关行为是否构成法律规定的侵权行为。因此，使用普通罗勒品种的商贩和农民无需担心被不公正地起诉。

该法律为保护小农户的生计提供了途径。

此外，首相办公室副发言人强调了佛历 2542 年（1999 年）《植物品种保护法》第 33 条，该条是一项重要的法律保障。

该法律明确规定了侵犯权利的例外情况，包括繁殖以外的用途、用于研究和教育，以及最重要的是，保护小农户在法律规定的条件下，在其自己的土地上生产的植物繁殖材料用于进一步种植的权利。

政府副发言人澄清说，任何人仍然可以种植和出售常见的罗勒品种。

泰国国家铁路局 (SRT) 已对 Asia Erawan 及其相关方提起诉讼，要求其赔偿其在机场铁路连接线合资项目中的损失。

一艘船在沙吞码头与一艘浮桥相撞，造成8人受伤。相关部门正在赶往现场提供援助。

政府确认，CPRAM 已注册了四种“罗勒”品种，并未禁止种植，但禁止销售某些品种。

植物品种登记